Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Actueel Blogs Merlijn Stoffels bezoekt Colombia – Blog 2
17 december 2014 |

Merlijn Stoffels bezoekt Colombia – Blog 2

Persvoorlichter Merlijn Stoffels reisde samen met 3FM-dj Eric Corton naar Colombia om zich voor te bereiden op 3FM Serious Request 2014. In zijn tweede blog doet hij een pijnlijke ontdekking over het land. Het op het oog aantrekkelijke, moderne leven wordt overheerst door onvoorspelbaar geweld.

"Met een tas vol met stroopwafels ga ik vanmorgen onderweg naar het kantoor van het Internationale Rode Kruis in Bogota, de hoofdstad van Colombia. Ik trek mijn jasje aan, want het is fris buiten. Niet zo gek als je bedenkt dat deze stad op meer dan 2.600 meter hoogte ligt. De stroopwafels zijn voor de collega's in Colombia om ze te bedanken voor alle energie die ze hebben gestoken in het organiseren van mijn bezoek. Het is immers geen gemakkelijke opgave om vrouwen te vinden die hun verhaal willen delen. Deze ochtend krijg ik een spoedcursus 'hoe en wat in Colombia'. Het begint me te duizelen als ik van de veiligheidscoördinator een overzicht krijg van alle strijdende partijen in het land. FARC kende ik wel, maar dan zijn er ook nog ELN, AGC en bendes zoals Rastrojos.

opvanghuis colombia.jpg
Veel vluchtelingen in dit opvanghuis van het Rode Kruis in Bogota hebben een oorlogstrauma.

Onvoorspelbaar geweld

Het is me in één klap duidelijk. Zelfs als de vredesbesprekingen tussen FARC en de regering, die op dit moment in Cuba gaande zijn, zullen slagen, dan is dit land voorlopig nog niet verlost van het geweld. Daar komt bij dat de regering en FARC zijn overeengekomen dat het geweld tijdens de onderhandelingen niet wordt gestaakt. Er wordt me op het hart gedrukt voorzichtig te zijn. Reizen in de conflictgebieden is immers nooit zonder gevaar, maar in Colombia zijn geweldsuitbraken ook nog eens zeer onvoorspelbaar.

Oorlogstrauma

's Middags bezoek ik het Solferino-opvanghuis van het Colombiaanse Rode Kruis waar vluchtelingen worden opgevangen. Eenmaal binnen zie ik tot mijn verbazing veel Afro-Colombianen. Het blijkt dat in de geschiedenis veel slaven naar Colombia zijn gebracht. Tegenwoordig is zo'n 12 procent van de bevolking Afro-Colombiaans. In een klaslokaal is een Rode Kruis-vrijwilliger een groepje kindjes aan het voorlezen. Ze zwaaien enthousiast naar me als ze zien dat ik mijn filmcamera uit mijn tas pak. Hun ouders zijn wat minder toeschietelijk. Ze willen niet gefilmd worden. De psycholoog geeft als verklaring dat veel van deze vluchtelingen een oorlogstrauma hebben. Een vrouw op krukken loopt langs. Ze is door een ontploffing van een landmijn haar been kwijtgeraakt. Een groot probleem, want Colombia is na Afghanistan het land met de meeste mijnen en andere explosieven.

Vluchtelingenopvang

In het opvanghuis kunnen de vluchtelingen maximaal 90 dagen verblijven. Daarna moeten ze plaatsmaken voor andere vluchtelingen, omdat er veel mensen zijn die wachten op een veilig heenkomen. Tijdens hun verblijf leren de vluchtelingen onder andere hoe ze in de stad kunnen overleven. Heel praktisch, door met busjes langs de belangrijke plekken in de stad te rijden zoals de ziekenhuizen en de overheidsgebouwen. Voor de vluchtelingen, die vaak uit de jungle komen, is de overgang naar het stadsleven anders te groot. Ook krijgen ze een cursus, zodat ze weer in hun eigen onderhoud kunnen voorzien. Ze leren bijvoorbeeld breien of sieraden maken.

 

Merlijn met hulpverleners.jpg 

Merlijn bezoekt het Solferino-opvanghuis voor slachtoffers van seksueel geweld, een initiatief van het Colombiaanse Rode Kruis in Bogota.

Stigmatisering

Psychologische begeleiding is een ander belangrijk en verplicht onderdeel van de hulpverlening in het opvanghuis. Ik vraag de Rode Kruis-psycholoog of ze tijdens de consulten vaak verhalen hoort over seksueel geweld. Een volmondig 'ja' is het antwoord. Wel gaat er vaak wat tijd overheen voordat de vluchtelingen erover durven te praten. Dat komt doordat ze, in de meeste gevallen, nooit eerder met iemand over hierover gesproken hebben. Er rust een taboe op deze vorm van geweld. Slachtoffers zijn bang voor stigmatisering, afwijzing of vergelding. Volgens de hulpverlener willen ze honderd procent zeker zijn dat vertrouwelijk met de gesprekken wordt omgegaan en dat deze in een veilige omgeving plaatsvinden.

Angst om te praten

De slachtoffers zijn zelfs in Bogota, ver van waar ze zijn misbruikt, bang dat de groepen wraak gaan nemen op henzelf of hun familie. Helaas zijn er om die reden vluchtelingen die zelfs in deze veilige omgeving hun mond houden. Overigens zijn niet alleen meisjes en vrouwen de dupe van seksueel geweld, maar ook jongens en mannen en regelmatig ook tieners van 13 of 14. De psycholoog zegt dat ze vaak al bij binnenkomst aan de vluchtelingen merkt of er iets mis is. Ze ontwijken bijvoorbeeld de mannen in de groep, durven niet naar buiten te gaan of in een bus te stappen. Vaak zijn volgens de Rode Kruis-hulpverlener slechts een paar sessies al genoeg om daar verandering in te brengen.

Medische check

Dat de gevolgen voor de slachtoffers groot zijn, blijkt uit de voorbeelden die de hulpverleners noemen. Een kind van 14 moest stoppen met school, omdat ze zich niet meer kon concentreren. Een moeder is, nadat ze werd verkracht met haar kind het dorp uit gevlucht. Uit angst het anders niet te overleven. Een meisje heeft haar baby ter adoptie aangeboden, omdat ze niet via haar kind geconfronteerd wilde worden met de mannen die haar verkracht hebben. En het stel dat relatieproblemen kreeg door het seksueel misbruik. Andere vrouwen hadden geslachtsziektes en zelfs HIV opgelopen. Snel handelen is dan belangrijk. Daarom krijgen de vluchtelingen bij aankomst in het opvanghuis een medisch onderzoek.

Schril contrast

De hulpverlener blijft vertellen, maar ik heb geen tijd om nog meer verhalen te horen. We vliegen vanavond door naar Cali, in het westen van Colombia. Daarvandaan rijden we naar de kuststad Buenaventura, waar heel veel vrouwen slachtoffer zijn van seksueel geweld. Onderweg naar de luchthaven zie ik Bogota aan me voorbijtrekken. Op het eerste gezicht een aantrekkelijke, moderne en schone stad. Een schril contrast met de armoede en het geweld in buitenwijken en in andere delen van het land."​

Volg Merlijn in de week van 3FM Serious Request 2014 op zijn reis naar Colombia. Totdat het Glazen Huis weer open gaat op 24 december 2014 verschijnen er in totaal 9 afleveringen van zijn blog. Lees deze serie van Merlijn in Colombia vanaf zijn eerste blog. Of ga naar blog 3.