Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Actueel Blogs Merlijn Stoffels bezoekt Colombia – Blog 3
18 december 2014 |

Merlijn Stoffels bezoekt Colombia – Blog 3

Persvoorlichter Merlijn Stoffels reisde met 3FM-dj Eric Corton naar Colombia op zoek naar de verhalen van slachtoffers van seksueel geweld: een emotionerende missie die afschuwelijk veel verdriet oprakelt.

"Wolken stijgen op uit een ongerept regenwoud dat vanuit de lucht lijkt op een groen tapijt van broccoli. Wegen zijn nergens te bekennen. Grote kronkelende rivieren snijden het land in stukken. Dat is de provincie Chocó in het noordwesten van Colombia, gezien vanuit de lucht. Op de grond is de realiteit minder mooi. Het gebied, gelegen aan de westkust van Colombia, is een van de armste gebieden van het land. Helaas is dat niet het enige probleem. De regio wordt al jaren verscheurd door het conflict tussen de guerrilla's onderling en de militairen. Met gewonden, verkrachtingen, moorden en veel vluchtelingen tot gevolg. Hitte en regen komen ons tegemoet als we uit het vliegtuig stappen. Niets bijzonders, want gebied heeft de twijfelachtige eer om een van de natste gebieden ter wereld te zijn.

Guerrilla's op de oevers

In de hoofdstad van de provincie, Quibdo, stikt het van de motoren. Sporadisch zie ik ook een auto voorbij rijden. Wegen zijn er nauwelijks. De belangrijkste vorm van transport is de boot. In het regenwoud zou je vooral inheemse bevolking verwachten, maar in deze regio zijn de Afro-Colombianen veruit in de meerderheid. Ze maken zo'n 87 procent uit van de bevolking. Slechts 12 procent van de bevolking is autochtoon. In Quibdo is de regering de baas. Het grootste deel van het gebied is echter in handen van gewapende groeperingen. De komende dagen gaan we een dorp bezoeken waar de guerrilla's aan de macht zijn.

rivier colombia.jpg 

Wegen zijn er nauwelijks in de provincie Chocó. De belangrijkste vorm van transport is de boot. De Rode Kruis-vlaggen bieden hopelijk bescherming tegen strijdende groeperingen op de oevers.

Groene hel

We sluiten ons aan bij een verpleegkundige van het internationale Rode Kruis, die in FARC-gebied een training over seksueel geweld gaat geven aan vrouwen. De bootjes zijn voor onze veiligheid gemarkeerd met vlaggen van het Rode Kruis. Door de borden en vlaggen aan de oever is duidelijk te zien welke gewapende groepering waar aan de macht is. De militairen zijn in dit land veruit in de meerderheid, maar toch weet het leger al decennialang de strijd niet te winnen. Als ik zie hoe dicht de begroeiing is, verbaast me dat niets. Een strijder noemde dit gebied ooit de groene hel. Daar kan ik me in dit dichte woud alles bij voorstellen. In vergelijking met andere conflictgebieden die ik heb bezocht, zoals Syrië en Zuid-Soedan, is het geweld in Colombia onzichtbaar. In het dorpje waar de training wordt gegeven, zie ik slechts enkele strijders. Ze dragen geen wapens, maar ze zijn wel duidelijk te herkennen aan hun ketting en sjaaltje.

Onderhuidse spanning

In het dorpshuis zitten de vrouwen keurig op ons te wachten. Het onderwerp, seksueel geweld, is ook hier een enorm taboe. Desalniettemin windt de verpleegkundige van het Rode Kruis er geen doekjes om. Ze vertelt wat seksueel geweld is, dat het strafbaar is volgens het humanitair oorlogsrecht, en welke psychische, medische en juridische hulp de slachtoffers kunnen krijgen. De mensen kijken vriendelijk, toch voel ik een onderhuidse spanning. Zeker bij de mannen die de cursus op een afstandje gadeslaan. Ze kunnen het niet laten om zich af en toe te mengen in de discussie. Geïnteresseerd bladeren ze in de informatieboekjes van het Rode Kruis. Zouden zij zich schuldig gemaakt hebben aan verkrachtingen? Ik hoop vurig dat deze cursus dan ook hen aan het denken zal zetten.

Eric Corton geroerd.jpg 

3FM-dj Eric Corton reist mee met Merlijn en is duidelijk aangeslagen door het verdriet van slachtoffers en het geweld dat hen is aangedaan.  

Levensreddende trainingen

In Chocó is seksueel geweld aan de orde van de dag. Dat horen we de volgende dag bij een training voor artsen en verpleegkundigen. De meest afschuwelijke verhalen passeren de revue. Over een baby van nog geen jaar oud, met bloed in haar luier. Kinderen en volwassenen die door gewapende mannen of familieleden soms jarenlang zijn verkracht. Een van de artsen vertelt ons dat hij blij is met de cursus, want hij heeft in zijn opleiding niets geleerd over de problematiek van vrouwen die zijn verkracht. De Rode Kruis-verpleegkundige geeft tips hoe ze seksueel misbruik kunnen herkennen, welke medische behandeling de slachtoffers nodig hebben en wat ze moeten doen als de vrouwen zwanger zijn. Helaas heeft het Colombiaanse Rode Kruis onvoldoende geld om deze, soms levensreddende trainingen, op grote schaal te kunnen aanbieden.

Schuldig aan uitlokking

Helaas zijn er daarnaast ook nog altijd artsen die weigeren slachtoffers van seksueel geweld te behandelen. Simpelweg omdat ze van mening zijn dat de meisjes en vrouwen door hun gedag de verkrachting zouden hebben uitgelokt. In Colombia is dit een veel gehoord argument. Niet alleen in de medische wereld, maar in alle geledingen van de bevolking. Dat wordt later die dag bevestigd door een moeder die onlangs haar dochter heeft moeten begraven, nadat het 18-jarige meisje was verkracht en vermoord. Bij de verwerking van haar verdriet hoefde ze niet te rekenen op steun van de buurt. Sterker nog: de moeder kreeg de schuld van de verkrachting. Met als argument dat dit niet zou zijn gebeurd als ze haar dochter had verboden om een rokje te dragen en naar buiten te gaan. We spreken de vrouw in haar houten huisje op metershoge palen in een wijk langs de rivier. Op dit moment staat het water laag, dus kunnen we lopend. In het kleine armoedige, zo goed als lege huisje, woont de vrouw met haar vijf kinderen. Ze laat ons de ingelijste foto zien van haar stralende dochter, een knappe meid.

Verkracht op een afschuwelijke plek

Als we even later naar de plek lopen waar het gebeurd is, barst de moeder in tranen uit. Haar dochter is tussen de palen van het verhoogde huis in de modder verkracht en met messteken om het leven gebracht. De grond is bezaaid met afval en het stinkt er naar de urine. Een afschuwelijke plek voor een afschuwelijke daad. De moeder valt snikkend in de armen van de Rode Kruis-verpleegkundige. Ik vraag me af of het voor deze vrouw ooit mogelijk zal zijn om dit intense verdriet een plekje te geven. Met een brok in mijn keel loop ik terug naar de boot. Onderweg zie ik jongens voetballen met een grote kam in hun haar. Het blijkt hier een trend. Kinderen spelen vrolijk in het water. Dit doet me goed - na al dat verdriet."

Volg Merlijn in de week van 3FM Serious Request 2014 op zijn reis naar Colombia. Start bij deel 1 van zijn dagelijkse blog. Of ga naar blog 4. In de aanloop naar de opening van het Glazen Huis op 24 september 2014 zijn er 9 afleveringen in totaal.