Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Actueel Blogs Merlijn Stoffels bezoekt Colombia - Blog 5
19 december 2014 |

Merlijn Stoffels bezoekt Colombia - Blog 5

Persvoorlichter Merlijn Stoffels reisde samen met 3FM-dj Eric Corton naar Colombia om zich voor te bereiden op 3FM Serious Request 2014. In zijn vijfde blog is het contrast tussen de mores van militairen en het leed van de slachtoffers extreem. De daders moesten eens weten wat ze aanrichten.

"Een van de manieren om seksueel geweld te voorkomen is training geven aan militairen en gewapende groeperingen. We rijden naar een militaire basis net buiten de stad om te zien hoe dat in z'n werk gaat. Bij de ingang staat een groot beeld van een militair met zijn geweer op de ingang gericht. Links van mij zie ik een klein altaartje met een Mariabeeldje. Wat een contrast. De veelal jonge jongens paraderen met pistolen om hun schouder en zware tassen op hun rug over het grasveld. Anderen krijgen een schiettraining. In de verte stijgt een grote rookpluim op. Overal waar ik kijk, zijn militairen bezig. Op deze basis worden ze klaargestoomd voor de strijd. Ze bekijken ons nieuwsgierig als de Rode Kruis-auto het terrein komt oprijden.

Oorlogsrecht

De trainingszaal zit al vol als we aankomen. 'Buenos dias', zegt de Rode Kruis-medewerker. De militairen roepen in koor 'buenos dias'. Tijdens het voorstelrondje vraag ik in mijn beste Spaans of één van hen wel eens in Nederland is geweest. Ze beginnen te lachen. Nee dus, maar ze kennen wel de duik van Robin van Persie op het laatste WK. De training gaat over de rol van het Rode Kruis in conflictsituaties. Over de vraag of gewapende groeperingen burgers wel of niet in de strijd mogen betrekken. En wat de regels zijn als de tegenstander gewond is. Er komen veel vragen uit de zaal. Hoe moeten ze nou weten of iemand een strijder of een burger is? Waarom wordt er tegen militairen zo streng opgetreden, terwijl de guerrilla's met hun misdaden wegkomen? De Rode Kruis-medewerker legt uit dat dit eigenlijk vragen voor de regering zijn, maar dat het Rode Kruis ook de guerrilla's traint. 

militairen colombia 

Militairen luisterend morrend naar de boodschap van het Rode Kruis. Waarom wordt er tegen militairen zo streng opgetreden, vragen ze zich af.

Seks vanaf 14 jaar

Als het over seksueel geweld gaat, wordt het ineens rumoerig in de zaal. Het lijkt wel alsof de militairen het niet willen horen. Maar als het over de minimumleeftijd gaat waarop seks is toegestaan in Colombia, vanaf 14 jaar, dan komen er ineens wel vragen. Mag het wel als de ouders toestemming geven? De militairen beginnen opgewonden door elkaar heen te praten. Een soldaat vraag om begrip. "We verblijven soms maanden in de jungle. Als er dan een vrouw naar me lonkt, is de verleiding wel erg groot." Een andere soldaat wijst op de gevaren van zo'n affaire. "Vaak zijn ze gestuurd door anderen om informatie in te winnen." De Rode Kruis-medewerker wijst de militairen erop dat verkrachting strafbaar is, ook volgens het humanitair oorlogsrecht.

Straffeloosheid van misbruik

De militairen beginnen weer te brommen. Ze roepen dat de guerrilla's de meest vreselijke dingen doen, maar daar niet voor worden gestraft. Na afloop van de cursus komt een van de militairen naar ons toe. Hij zegt zich zorgen de te maken over zijn kleine zusjes, want hij is bang dat zij verkracht zullen worden. Uit wraak omdat hij in het leger zit. Hij zegt daarom een groot voorstander te zijn van dit soort trainingen. Niet één keer, maar steeds opnieuw. Het kan niet anders dat deze levendige discussie de soldaten aan het denken heeft gezet. Het is geen gemakkelijke opgave, maar elke soldaat en strijder die het Rode Kruis kan overtuigen om van seksueel geweld af te zien, helpt veel ellende voorkomen.

meisje colombia slachtoffer.jpg 

Ze is 25, heeft een zoontje, is gek op nagels lakken en salsadansen, maar haar leven is nu vooral verdrietig en eenzaam.

Misbruik door familie

Ellende die het 25-jarige meisje dat we later die dag spreken bespaard had kunnen blijven. Het is een van onze moeilijkste gesprekken tot nu toe, want ze is heel emotioneel en zenuwachtig, en draait steeds om de hete brij heen. Ik gooi het over een andere boeg en vertel dat we in het weekend gedanst hebben in een salsabar. Ze fleurt helemaal op, want ze is gek op salsa, blijkt, en haar ex-vriend is dansleraar. Als ik haar vraag waarom die relatie is uitgegaan, komt het verhaal er met horten en stoten uit. Toen ze 22 was verliet ze haar ouderlijk huis, omdat ze seksueel werd misbruikt door familieleden. Vriendinnen vertelden haar dat ze geld kon verdienen in een goudmijn.

Op de vlucht

Zo gezegd, zo gedaan. De mijn was in handen van één van de strijdende  groeperingen in Colombia. Ze was goed in het werk en kon zelfs een buffertje opbouwen. Het ging mis toen een andere guerrillagroepering op gewelddadige wijze de mijn veroverde. Het meisje werd door drie mannen verkracht, terwijl ze om haar heen mensen op brute wijze vermoord zag worden. Haar zoontje van 3 was thuis. Toen de mannen haar achterlieten, sommeerden ze haar binnen twee uur te vertrekken. Anders zou ook zij vermoord worden. Het meisje haalde haar zoontje en rende voor haar leven. Met het geld dat ze had gespaard kon ze precies een buskaartje naar Pasto betalen. Een stad duizenden kilometers verderop; in de hoop daar een veilig heenkomen te vinden. Ze was er nooit eerder geweest en kende niemand. In Pasto smeekt ze voorbijgangers om hulp, maar niemand wilde haar helpen. Totdat, zoals ze het zelf zegt, een engel langskwam. Die vrouw nam haar mee naar huis en bracht haar in contact met het Rode Kruis. De maanden daarna kreeg ze via het Rode Kruis hulp en onderdak. Ze kreeg materialen zodat ze met nagels lakken, haar hobby, in eigen onderhoud zou kunnen voorzien.

meisje colombia.jpg 

Ze wil haar stem laten horen en vrouwen die hetzelfde is overkomen steunen. Haar grootste droom is nooit meer bang hoeven zijn.

Een stem voor andere slachtoffers

De verkrachting is inmiddels twee jaar geleden. Behalve de Rode Kruis-medewerker vertrouwt ze niemand. Ze heeft er niet eerder over kunnen praten. Zelfs niet met haar ex-vriend met wie ze het uitmaakte, uit angst dat hij met haar naar bed zou willen. Want daartoe is ze niet meer in staat. Via dit gesprek met ons wil ze haar stem laten horen en vrouwen die hetzelfde is overkomen steunen. Ze hoopt dat de campagne in Nederland geld oplevert om slachtoffers te helpen en nieuwe slachtoffers te voorkomen.

Dromen

De daders zouden eens moeten weten wat ze aanrichten, denk ik boos. Ik hoop dat de gesprekken met de psycholoog en haar droom, een eigen nagelstudio, weer wat geluk brengen in haar leven. Een nieuwe vriend wil ze niet, want de mannen in Colombia zijn volgens haar niet te vertrouwen. Het liefst zou ze naar het buitenland vertrekken, zodat ze nooit meer bang hoeft te zijn. Maar ze weet dat ze dat nooit zal kunnen betalen. Verontschuldigend zegt ze dat ze normaal vrolijk is en veel lacht. Maar ik zie vooral een heel verdrietig, eenzaam en kwetsbaar meisje."

Totdat het Glazen Huis weer open gaat op 24 december 2014 verschijnen er in totaal 9 afleveringen van zijn blog.  Lees blog 6.  Of lees deze serie van Merlijn in Colombia vanaf zijn eerste blog.