Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Actueel Blogs Merlijn Stoffels bezoekt Colombia – Blog 7
21 december 2014 |

Merlijn Stoffels bezoekt Colombia – Blog 7

​​​Persvoorlichter Merlijn Stoffels reisde samen met 3FM-dj Eric Corton naar Colombia om zich voor te bereiden op 3FM Serious Request 2014.  Merlijn wordt misselijk van een huiveringwekkend verhaal en krijgt tranen in zijn ogen. De beruchte chop-up houses bestaan echt. Hoe kunnen mensen dit elkaar aandoen?

"Een bezoek aan de wijk San Francisco in de meest gewelddadige stad van Colombia, Buenaventura, staat vandaag op het programma. Na alle afgrijselijke verhalen over de chop-up houses waar mensen levend in stukken worden gesneden, voelt het ongemakkelijk om naar een wijk te gaan waar dit fenomeen echt plaatsvindt. Toch lopen we geen gevaar verzekeren de collega's van het internationale Rode Kruis ons. Ze hebben toestemming gevraagd, én gekregen van de gewapende groepering die in deze wijk regeert. Wel moeten we de hesjes dragen met het internationaal erkende en beschermende embleem van het Rode Kruis en mogen we slechts in een klein deel van de wijk komen.  

wijk buenaventura colombia.jpg 

Merlijn en zijn team hebben toestemming gevraagd, én gekregen van de gewapende groepering die in deze wijk regeert.

Aanhoudend geweld en een tekort aan hulp

De meeste huizen in deze wijk aan de rivier staan op palen en zijn met loopbruggen met elkaar verbonden. In de hoofdstraat, een stoffige zandweg, zijn enkele winkeltjes met dikke tralies ervoor. We kopen een flesje water, want het is heet in de brandende zon. De mannen kijken vanuit hun huizen argwanend naar ons. De kinderen zijn wat toeschietelijker. Ze willen met ons op de foto en vragen honderduit hoe we heten en waar we vandaan komen. Overdag is het moeilijk voor te stellen hoe gevaarlijk deze wijk 's avonds kan zijn. In het buurthuis is nu een training voor Rode Kruis- en andere vrijwilligers die slachtoffers van het seksueel geweld helpen. De gemoederen lopen soms hoog op, want de vrouwen maken zich grote zorgen over het tekort aan hulp voor de getroffenen door het aanhoudende geweld. Veelzeggend is ook dat de bende het de vrijwilligers in de meeste gevallen verbiedt om deel te nemen aan dit soort trainingen. Vandaag mogen ze er gelukkig wel bij zijn. 

Chop-up houses

Na afloop spreken we met een klein clubje vrouwen verder. Ze beamen dat seksueel geweld voorkomt, maar willen duidelijk niet te diep op het onderwerp ingaan. Ze zijn bang om erover te praten. Als we even later de leider van de wijk vragen of er in haar wijk ook chop-up houses zijn valt ze stil. Haar ogen schieten vol. Overmand door emotie lukt het haar niet om antwoord te geven op de vraag. Deze reactie komt voor mij als een donderslag bij heldere hemel, want even tevoren zat deze krachtige vrouw nog honderduit te praten. Ze twijfelt zichtbaar of het verstandig is om hierover te praten. Op het moment dat ik na een lange stilte besluit om het onderwerp verder te laten rusten, herpakt ze zich.  

Machteloos maar onacceptabel

Als 's nachts de muziek in de huizen vlakbij de rivier hard aan gaat dan is het mis, vertelt ze ons. Ze voelt zich machteloos. De politie bellen is volgens haar zinloos, want die komt niet in deze wijk. Als ik haar vraag waarom ze zo emotioneel is, biecht ze op dat dit de eerste keer is dat ze hierover praat. In de wijk kan ze niemand vertrouwen. Dat ze gevaar loopt blijkt wel uit het feit dat haar voorganger tegenover dit buurtcentrum op klaarlichte dag is doodgeschoten. Als we haar vragen of ook zij vreest voor haar leven, knikt ze bevestigend. Haar ogen beginnen te vlammen. Iemand moet deze mensen helpen, anders staan ze er na de ellende die ze hebben doorstaan ook nog eens alleen voor. Dat vindt ze onacceptabel.

Vijftien jaar en gedwongen tot seks

De volgende dag spreken we in Cali, zo'n drie uur rijden van Buenaventura, een 18-jarig meisje dat heeft kunnen ontsnappen uit zo'n wijk. Haar verhaal is huiveringwekkend. Elke keer als ik denk dat ik het ergste heb gehoord, komt er nog meer ellende. Als 15-jarig meisje werd ze door vriendinnen meegenomen naar een goudmijn, die in handen is van een gewapende bende. Eenmaal daar rennen de vriendinnen weg en blijft het meisje alleen achter. Een oudere man neemt haar mee en dwingt haar tot seks. Daarna wordt ze jarenlang stelselmatig door meerdere mannen verkracht. Ze is totaal gebroken en laat alles over zich heenkomen. Als ze erachter komt dat ze zwanger is, hervindt ze haar kracht. Ze wil overleven om voor haar kind te kunnen zorgen. Uit angst om haar kind te moeten aborteren, verzwijgt ze haar zwangerschap voor de bendeleden, maar op het moment dat haar buik begint te groeien is er geen ontkomen meer aan. De mannen accepteren haar zwangerschap, maar blijven haar verkrachten. Met als enige verschil dat ze sindsdien een condoom gebruiken. Tijdens het gesprek rollen de tranen over haar wangen als ze vertelt hoe eenzaam ze zich voelde en hoezeer ze haar moeder miste. Vooral op haar verjaardag.

slachtoffer.jpg 

Als 15-jarig meisje werd zij door zogenaamde vriendinnen meegenomen naar een goudmijn, die in handen is van een gewapende bende.

Op de vlucht

Na enkele jaren van uitzichtloosheid probeert ze met hulp van een vriend te vluchten. De strijders komen erachter en sturen haar als straf naar Buenaventura. Ook daar wordt ze stelselmatig verkracht door bendeleden. Inmiddels is haar dochter geboren. Als een van de andere vrouwen in het huis weigert om zich nog langer te laten misbruiken, wordt ze naar een chop-up house gestuurd. Het meisje vertelt met een trillende stem dat ze verplicht werd om te kijken hoe de vrouw levend in stukken werd gesneden.

Afkickverschijnselen

Ik word misselijk van het verhaal en krijg tranen in mijn ogen van woede, weerzin en medelijden. Hoe kunnen mensen dit elkaar aandoen, vraag ik me vertwijfeld af. Ondertussen is de moeder van het meisje, via de zogenaamde vriendinnen van haar dochter, erachter gekomen dat ze in Buenaventura verblijft. 'Gewapend' met een foto vertrekt ze naar de stad. Tijdens haar zoektocht wordt ze door verschillende bendeleden met de dood bedreigd, maar ze geeft niet op. Gelukkig komt ze uiteindelijk een vrouw tegen die haar dochter herkent en wil helpen. Ze verzinnen samen een list om het meisje vrij te krijgen. Als afleiding gaat de vrouw een stevige discussie aan met de gewapende mannen, zodat het meisje kan ontsnappen. Dat is inmiddels vijf maanden geleden. Of deze moedige vrouw nog leeft, weet ze niet. Het gaat nu iets beter met het meisje en haar baby lijkt gezond, al loopt er nog wel een medisch onderzoek om te bepalen of ze geen hersenafwijking heeft. Ze zou haar dochter niets liever borstvoeding geven. Maar omdat ze jarenlang gedrogeerd is geweest, raden de artsen dat af. Ze heeft veel last van de afkickverschijnselen. Regelmatig schrikt ze van haar eigen gegil en wordt ze badend in het zweet wakker. 

hulpverlening colombia.jpg 

Jaarlijks melden zich bij deze Rode Kruis-hulpverlener zo'n 100 slachtoffers van seksueel geweld die hulp nodig hebben.

Tekort aan geld

De Rode Kruis-hulpverlener vertelt ons dat het meisje nog een lange weg te gaan heeft en dat zij niet de enige is. Jaarlijks melden zich bij haar zo'n 100 slachtoffers van seksueel geweld die hulp nodig hebben. Veel te veel voor één hulpverlener om te kunnen behappen, maar geld om meer mensen aan te nemen heeft de hulporganisatie niet. Maandelijks geeft het Rode Kruis in haar regio zo'n € 300.000 uit aan de hulp voor slachtoffers van seksueel geweld. Om in de eerste levensbehoeften te voorzien, het vervoer te betalen naar de psycholoog en het ziekenhuis, en om ervoor te zorgen dat het slachtoffer onderdak krijgt. De hulpverlener zegt tot haar spijt dat ze door het gebrek aan middelen regelmatig mensen moet teleurstellen. Als ik al moeite heb om alle verhalen te verwerken, wat moet het dan een opgave zijn om dagelijks geconfronteerd te worden met al dit verdriet."

Totdat het Glazen Huis weer open gaat op 24 december 2014 verschijnen er in totaal 9 afleveringen van zijn blog. Lees blog 8, of lees deze serie van Merlijn in Colombia vanaf zijn eerste blog.