Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Actueel Nieuws 'Geen dag zonder ebola-begrafenis'
19 november 2014 |

'Geen dag zonder ebola-begrafenis'

De Guineese Rode Kruis-vrijwilligster Sylla Fatoumata (28) is expert in het veilig begraven van ebola-slachtoffers. Lees hoe zij de angst en de vooroordelen over het virus in haar gemeenschap wist te keren.  

De mobiele telefoon van Sylla Fatoumata trilt om de paar minuten. De tafel wiebelt ervan. Af en toe kijkt ze op het schermpje. "Mijn jongens", verontschuldigt ze zich hoofdschuddend. "We spreken elkaar dagelijks." Maar Sylla is geen moeder; 'haar jongens' zijn niet haar zoons. In de regio van de Guineese hoofdstad Conakry is de Rode kruis-vrijwilligster de spil in het veilig en waardig begraven van ebola-slachtoffers. 'Haar jongens' zijn de 48 ebola-vrijwilligers verdeeld over vier begrafenis- en desinfectieteams die haar bijstaan.

"Er gaat geen dag voorbij zonder begrafenis", vertelt Sylla. "Vanaf zeven uur 's ochtends begint mijn telefoon met rinkelen. Dan begin ik direct met de voorbereidingen: de beschermende kleding, de sproeier, de chlooroplossing." Terwijl Sylla vertelt, loopt ze op haar vingers de checklist na. "Daarna springen we in de pick-up, verzamelen we het team van de Rode Kruis-afdeling in Matoto en rijden we naar het ebola-behandelcentrum van Donka County Hospital. Of natuurlijk naar één van de dorpen, als de patiënt daar is overleden. Alles om het lichaam veilig en waardig te kunnen begraven."

Negen begrafenissen per dag

De dagen van Sylla en haar team zijn lang. Het aantal begrafenissen per dag kan oplopen tot maar liefst 9. En het gebied waarin het team actief is, is groot met steden als Coyah en Forecariah, die zo'n 100 kilometer buiten de Guineese hoofdstad Conakry liggen. "In het begin hadden we niet genoeg mensen hebben om al het werk te doen", vertelt Sylla. "Ik sprong zelf ook regelmatig in, met mijn witte pak, mijn veiligheidsbril en mijn handschoenen."

Dat ze ebola-vrijwilliger werd, lag in Sylla's gemeenschap, noch in haar familie niet zo gemakkelijk. "Ik moest mijn drie oudere zussen ervan overtuigen dat mij niets kon overkomen. Ik vertelde hen over de beschermende kleding en over de veiligheidsvoorschriften. In feite leerde ik hen wat ik hele gemeenschappen heb geleerd. Uiteindelijk begrepen ze dat het ebola-virus geen synoniem is voor de dood."

Verdachtmakingen

Maar terwijl Sylla's zussen vrij snel om waren, groeiden de verdachtmakingen van de mensen in haar buurt. "Ze waren gewend mij als Rode Kruis-vrijwilliger zeep en chloor te zien uitdelen. Maar toen het virus het eerste slachtoffer in onze gemeenschap had gemaakt, viel het stil als ik langsliep. Dan hoorde ik ze zeggen dat we de ziekte verspreidden door het uitdelen van de hygiënekits."

Sylla ebola begrafenis.jpg 

Sylla Fatoumata is de spil in de organisatie van veilige en waardige begrafenissen in Guinee*).  Ze stuurt vier teams aan van getrainde vrijwilligers.

Angst en bedreigingen

En het bleef niet bij deze uitdagingen.  Angst en het gebrek aan kennis over de ziekte leidden zelfs tot bedreigingen. "In een aantal dorpen werden we bedreigd toen we lichamen wilden begraven. Maar wat konden we doen? We konden geen lichaam achterlaten, in hun meest besmettelijke fase. Dus hielden we vol. We spraken met de families. En we praatten, praatten en praatten, totdat ze het snapten."

Juist door dit voorval realiseerde Sylla zich dat ze als vrouw een duidelijk voordeel geniet. "Vaak zijn het de moeders in de families die de overledenen wassen en aankleden voor de begrafenis. Doordat ik als vrouw het gesprek met hen aanging over wat mijn overwegend mannelijke teams aan het doen waren - en waarom, kon ik het wantrouwen bij hen wegnemen."

Sylla vertelt dat ze het lastig vindt om haar gezicht in de plooi te houden als mensen haar vragen of ze niet bang is om als vrouw een veilige begrafenis te begeleiden, bijvoorbeeld op de begraafplaats in Conakry. Sylla lacht, alsof ze daarmee alle moeilijke situaties die ze als ebola-vrijwilligster tegenkwam wil wegwuiven. "Ik ben niet zo snel van mijn stuk te brengen",  zegt ze. Ze herhaalt de zinnen waarmee ze waarschijnlijk al eerder de ongerustheid van vragenstellers wist te bezweren. "Geloof me. Ik heb dit eerder gedaan. Toen hier in 2012 de cholera-epidemie uitbrak, stond ik ook in de frontlinie."

Was er dan nooit een moment van twijfel bij Sylla om te helpen bij begrafenissen met zo'n hoog risico op een ebola-besmetting? "Niet één keer", reageert Sylla zelfverzekerd. "Ik heb zoveel trainingen gehad dat ik weet wat ik doe. Plus ik had de volledige steun en het respect van mijn team."

Interview: Helena Humphrey, IFRC

*) Het Rode Kruis verzorgt in Guinee 97% van de ebola-begrafenissen.