Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Actueel Nieuws Merlijn bezoekt Congo - blog 3
7 december 2015 |

Merlijn bezoekt Congo - blog 3

​​​​"Naast dader zijn kindsoldaten​ vooral ook slachtoffer"

#SR15 -  Voor 3FM Serious Request 2015 reist Rode Kruis-persvoorlichter Merlijn Stoffels samen met een team van NPO 3FM naar de Democratische Republiek Congo. Vandaag staat Merlijn o​og in oog met kindsoldaten. Een gebeurtenis die diepe indruk op hem maakt. 

blog 3 Merlijn Congo II.jpg 
Wij waren bij deze gezinshereniging van deze voormalig kindsoldaat. Een emotioneel moment. Het Rode Kruis gaat hem helpen om een winkeltje te starten. 
(Foto: Rode Kruis)

 
“Op het moment dat we de opvanglocatie van 37 voormalige kindsoldaten bezoeken, krijgen ze een capoeira les. Dit moet de kinderen helpen om de ellende die ze hebben meegemaakt even te vergeten. Ik merk dat ik in mijn gevoel heen en weer geslingerd wordt. Voor me zie ik heel normale, leuke kinderen die zichtbaar genieten van de training. Tegelijkertijd weet ik dat de meeste van hen vermoedelijk veel mensen hebben doodgeschoten. Of op andere manieren strijders hebben geholpen. Maar naast dader, zijn ze vooral zelf ook slachtoffer en zullen ze moeten leren leven met hun verleden.” 

Lege blik

“Even later spreek ik met een van de kindsoldaten, een 16-jarige jongen. Ik schrik van de lege blik in zijn ogen als hij vertelt over de afschuwelijke dingen die hij heeft gedaan en meegemaakt. Hij was pas 13 jaar, toen hij zich aansloot bij één van de strijdende partijen. Zijn familie was arm en via zijn beste vriend kreeg hij geld van de strijders. In eerste instantie hoefde hij daar niets voor te doen, maar later werd hij toch opgeroepen om deel te nemen aan de strijd. Als hij had geweten wat hem te wachten stond, was hij nooit gegaan, zegt hij somber.” 

 

blog 3 Merlijn Congo I.jpg Het Rode Kruis herenigde deze voormalige kindsoldaat onlangs met zijn familie. Na een lange speurtocht kwamen de hulpverleners van het lokale Rode Kruis erachter dat zijn familie gevlucht was naar dit kamp. De inmiddels 18-jarige jongen krijgt nu olie en meel. Als startkapitaal om in het kamp een winkeltje te kunnen beginnen. (Foto: Rode Kruis)

Hel 

“Tijdens de gevechten wordt hij in de frontlinie gezet. De enige manier om te overleven is door als eerste de tegenpartij te doden. Twee jaar lang leeft hij in deze hel. Ontsnappen is onmogelijk, want de kinderen die dat proberen worden doodgeschoten. Maar uiteindelijk lukt hem dat toch, als hij op pad gestuurd wordt om een pakje op te halen voor de leider in een naburig dorp. Hij weet de autoriteiten te bereiken, die de jongen doorverwijzen naar het Rode Kruis.” 

Op zoek naar familie

“Het Rode Kruis brengt de jongen naar het opvangcentrum CAJED. Hier stomen hulpverleners de voormalige kindsoldaten klaar om terug te kunnen keren naar hun families. Dit doen ze met behulp van activiteiten, zoals sporten en tekenen en gesprekken. In dit centrum mogen de kinderen maximaal 3 maanden verblijven. Ondertussen gaan organisaties zoals het Rode Kruis op zoek naar de familieleden van de kindsoldaten. Als er levende familieleden zijn, wordt onderzocht of ze in staat zijn om de kinderen weer op te nemen. Soms is het te gevaarlijk om dit te doen. De familie vreest dat er wraak op ze zal worden genomen. Er zijn ook gevallen waarbij de families hun kinderen niet meer terug willen, of de ouders zijn onvindbaar. Ik weet niet wat ik nu schrijnender vind.” 

​​Trainingen en materialen

“Voordat de ex-kindsoldaten het centrum mogen verlaten, moet er de overtuiging zijn dat ze zelfstandig genoeg zijn om te voorkomen dat ze opnieuw in handen vallen van één van vechtende groeperingen. Naast veiligheid is er ook het geldaspect. De kinderen zijn vaak ongeletterd en komen uit arme families. Het gebrek aan geld is een belangrijke drijfveer voor de kinderen om zich aan te sluiten bij een groepering. Met trainingen en materialen helpt het Rode Kruis dit te voorkomen. De kinderen krijgen bijvoorbeeld zaden om meel te kunnen produceren. Anderen leren meubels maken, of manden te weven. In de dorpen waar de kindsoldaten terugkomen, organiseren Rode Kruis-vrijwilligers ook sportactiviteiten om ze weer te laten integreren met de andere kinderen in het dorp. De vrijwilligers, die een speciale training hebben gehad, zijn vaak ook hun vertrouwenspersoon als ze hulp nodig hebben of hun verhaal kwijt willen. De hulpverleners kunnen psychische hulp regelen als een kind dreigt terug te vallen.”

 
Blog 3 Merlijn Congo IV.jpg
 
Hulpverleners van het Rode Kruis bereiden de ex-kindsoldaten in het opvangcentrum CAJED voor op de terugkeer naar hun familie en hun dorpen. Naast psychische hulp krijgen de jongens en meiden weerbaarheidstrainingen om te voorkomen dat ze opnieuw bij gewapende groeperingen terecht komt. (Foto: Rode Kruis) 

Terugval en nieuwe hoop

“Zo'n 10% van de bewoners van de CAJED huizen valt toch weer in handen van de strijdende groeperingen. Vaak weten ze de weg terug naar hulp weer te vinden. Gelukkig leert de ervaring dat de meeste kinderen er wel in slagen om het hoofdstuk van geweld definitief te sluiten en hun draai weer vinden in de dorpen waar ze geboren en getogen zijn. Ook de 16-jarige jongen die ik spreek, durft weer te dromen. Van een eigen zaak, zodat hij genoeg geld heeft om een gezin te stichten. Mijn lokale collega belooft om er alles aan te doen om zijn familie zo snel mogelijk te vinden. De jongen heeft zijn ouders al drie jaar niet meer gezien en mist ze enorm. Hij kan niet wachten om weer naar huis te gaan. 

Lachende ogen

Als ik hem vraag of hij nog veel denkt aan wat hij heeft meegemaakt, is hij even stil en denkt na. Hij antwoordt: ‘Ja, maar als die gedachten naar boven komen verdring ik ze. Ik probeer dan aan andere dingen te denken of ik ga bidden’. Ik vraag hem wat hij leuk vindt. ‘Capoeira’ zeg hij direct. Voor het eerst sinds het begin van het gesprek zie ik een lach op zijn gezicht. Zijn ogen lachen mee.

 
In de CAJED huizen proberen de medewerkers de thuissituatie zo goed mogelijk na te bootsen. Om weer te wennen aan een leven met ouders, wonen de jongeren samen met hun begeleider in kleine woongroepen. Ook mogen kinderen uit de wijk meedoen met de activiteiten.Op de muren ligt prikkeldraad. Als we vertrekken sluit achter ons de poort. Het voelt toch een beetje als een gevangenis. Gelukkig is het maar tijdelijk.”

 

Dit is het derde blog van Merlijn over zijn bezoek aan Congo. Lees ook Merlijn's 1e blog​,  2e blog en 4e blog​.

​Keep them going​​​​​​​​​​!

3FM Serious Request 2015 zet zich in voor de generatie van de toekomst in oorlog en conflictgebieden: kinderen en jongeren die leven onder de meest extreme omstandigheden en daardoor weinig kans hebben op scholing en ontwikkeling. Zij zijn de stille slachtoffers van de oorlog. Geef ze een toekomst: Keep them going! Geef nu!