Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Afdelingen Afdeling Amsterdam Jongeren Nieuws Geschiedenislesje Rode Kruis
26 januari 2016 |

Geschiedenislesje Rode Kruis

​​​Waarom is het belangrijk om de oorsprong van het Rode Kruis te begrijpen? Omdat het interessant is. Om een volledig beeld te krijgen van de beginselen van de organisatie. Waardoor je een sterkere feeling met het Rode Kruis krijgt. En zodat je voortaan tijdens elke pubquiz de vraag "Wie was Henry Dunant?" goed kunt beantwoorden.

​1859: Henry Dunant 'vader' van het Rode Kruis

Veldslag tussen het Franse leger onder Napoleon III en het Oostenrijkse leger bij het Italiaanse plaatsje Solferino. De Zwitserse bankier Jean Henry Dunant is ter plaatse omdat hij een bezoek brengt aan Napoleon III. Hij is gechoqueerd door de vele slachtoffers die hij op het slagveld aantreft en voelt zich geroepen om hen medische hulp te bieden. Met behulp van vrouwen in het dorp richt hij hulpposten in voor gewonden van beide partijen.

 Henry Dunant.jpg

1863: Het Rode Kruis als internationale hulporganisatie

Henri Dunant schrijft een boek met hierin een voorstel tot het oprichten van een internationaal vrijwilligersnetwerk gericht op slachtofferhulpverlening. Leden moeten op onafhankelijke wijze kunnen optreden bij de verzorging van gevallen slachtoffers. Dit voorstel wordt door 16 landen bekrachtigd. Een witte vlag met een rood kruis wordt gebruikt als embleem: hulporganisatie het Rode Kruis is geboren.

1867: Het Rode Kruis in Nederland

Koning Willem III tekent een Koninlijk besluit tot de oprichting van de instelling: `Eene Nederlandsche Vereeniging tot het verlenen van hulp aan zieke en gewonde krijgslieden in tijd van oorlog´. In 1895 wordt de naam veranderd in Vereniging Het Nederlandse Rode Kruis.

1870: Het Rode Kruis helpt altijd, iedereen, overal

In de bijna 150 jaar van het bestaan heeft het Nederlandse Rode Kruis bovenstaande uitspraak vele honderden malen kunnen waarmaken. De eerste keer dat dit gebeurt is bij de Frans-Duitse oorlog in 1870. ​

Het Nederlandse Rode Kruis in het buitenland

In de periode tot de Tweede Wereldoorlog is het Rode Kruis niet alleen in Nederland actief. In het buitenland wordt hulp geboden bij oorlog op Borneo, op Lombak en in Atjeh in Nederlands-Indië, tussen de Boerenoorlogen in Zuid-Afrika, op de Balkan, in Ethiopië en in Finland. Ook wordt tijdens de pestepidemie op Java hulp verleend.

1876: Het Rode Kruis in Islamitische Landen

Tijdens de Russisch-Turkse oorlog wordt er voor het eerst een Rode Kruisorganisatie opgericht in Islamitische landen. Omdat het kruis te veel wordt geassocieerd met kruistochten van christelijke aard, neemt deze organisatie een halve maan in plaats van een rood kruis als symbool.​

1901: Dunant ontvangt de Nobelprijs voor de vrede

Henry Dunant ontvangt de allereerste Nobelprijs voor de Vrede voor zijn rol in de oprichting van het Rode Kruis en de Conferentie van Genève.

1914-1918: ​Eerste wereldoorlog

Er woedt een discussie over de interpretatie van de taken van het Nederlandse Rode Kruis. Strikt gezien biedt het Rode Kruis namelijk alleen in tijde van oorlog hulp aan zieke en gewonde soldaten. In tijd van vrede, wat feitelijk geldt voor Nederland tijdens WO I, is de organisatie uitsluitend bezig met het uitvoeren van werk dat daarop voorbereid. Nederland kan eventueel nog partij worden in de oorlog. H​et Rode Kruis moet dan direct gereed zijn om de Militair Geneeskundige Dienst bij te staan. Daarom houdt het Rode Kruis-hoofdcomité zich afzijdig. Zolang Nederland niet rechtstreeks bij de oorlog betrokken is, vinden ze het onverantwoord om vrijwilligers en materialen buiten te grenzen te dirigeren. 

Wel biedt het Rode Kruis hulp aan oorlogsvluchtelingen die richting het neutrale Nederland komen toegestroomd.

​Het Rode Kruis in vredestijd

Oorspronkelijk verleende men hulp aan oorlogsslachtoffers. Na WO I ontstaat het idee om het werk van het Rode Kruis ook in vredestijd voort te zetten. Vandaag de dag telt het Rode Kruis wereldwijd 97 miljoen Rode Kruis-leden en vrijwilligers. In 186 landen is een nationale Rode Kruis-vereniging actief. Het Rode Kruis is hiermee  de grootste hulpverlenende organisatie ter wereld.​  

1940-1945: Tweede wereldoorlog, een zwarte bladzijde in Rode Kruis-geschiedenis

Het Nederlandse Rode Kruis is goed voorbereid op eerste oorlogsdagen in 1940.  Echter is het minder goed voorbereid op het functioneren onder het regime van de bezetter. Zo worden joodse bloeddonoren uit de bloedtransfusiedienst geschrapt en joodse vrijwilligers ontslagen. Ook wordt er weinig ondernomen om voedselpakketten naar de gevangen in kampen te sturen. In 2005 concludeert het Nederlandse Rode Kruis dat het optreden richting joodse landgenoten in en na WO II een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de vereniging is.

Niettemin wordt vanaf de laatste twee oorlogsjaren veel hulp verleend bij voedseluitdelingen, evacuaties, en na bombardementen. Vooral door plaatselijke afdelingen wordt de in nood verkerende bevolking te hulp geschoten.

Groei van het Rode Kruis

Na WO II groei niet allteen het aantal leden, afdelingen en vrijwilligers, maar nemen ook de taken toe die het Rode Kruis op zich neemt. Een kleine greep uit de enorme hoeveelheid: aangepaste vakanties, welfarewerk, telefooncirkels, assistentie bij bloedafname, opvang van asielzoekers en vluchtelingen.

Rode Kruis vroeger.jpeg1953: Watersnoodramp

De Watersnoodramp van 1953 is de grootste ramp in vredestijd in Nederland in de twintigste eeuw. Het Nederlandse Rode Kruis is goed voorbereid. In de eerste dagen na de ramp wordt hulp verleend bij reddingsacties, evacuaties, voedselvoorziening en opvang. Daarna voorziet het Rode Kruis op grote schaal in de behoefte aan textiel, landbouwgereedschappen en huizen.​

Tweede helft 20e eeuw: Het Rode Kruis altijd paraat

Het Rode Kruis begeeft zich steeds meer op het vlak van bevolkingszorg. Er wordt hulp geboden aan getroffenen bij rampen en calamiteiten. In zo'n geval, waarbij acute hulpverlening nodig is, staan Rode Kruis vrijwilligers direct paraat. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Bijlmerramp in 1992, de vuurwerkramp Enschede in 2000, de aanslag op Koninginnedag in 2009 en de Schietpartij in Alphen aan den Rijn in 2011.

2015: Hulp aan vluchtelingen

Het Rode Kruis Nederland zet zich massaal in voor de opvang van vluchtelingen. Er worden welkomstwinkels opgericht en er wordt geholpen bij de coördinatie​ van opvangkampen. Ook wordt er geholpen met de wegwijzering van vluchtelingen en worden vervoerstromen in goede banen geleid. Eveneens worden er EHBO-posten ingericht.​ Vandaag de dag worden deze inspanningen nog steeds voortgezet.