Noodhulp

Mocht zich in Nederland een ramp voordoen, dan kunnen we duizenden vrijwilligers in korte tijd mobiliseren. Met een sterke verankering in alle delen van de samenleving maken de vrijwilligers de Rode Kruis belofte waar: Het Rode Kruis helpt direct. Ver weg en dichtbij. In nauwe samenwerking met professionele hulpdiensten verlenen zij direct hulp in noodsituaties. Ook bij grote ongevallen, bijna-rampen en evenementen bewijzen Rode Kruis-vrijwilligers keer op keer hun waarde.

Noodhulp in vogelvlucht

Noodhulp is niet alleen slachtoffers helpen op het moment zelf. Om direct in actie te kunnen komen, moet je ook goed voorbereid zijn. Het Rode Kruis hanteert een veiligheidsketen, met daarbinnen verschillende activiteiten.
Preventie: De verspreiding van Eerste Hulp-kennis is een zeer belangrijke manier om de gevolgen van ongelukken en rampen te beperken. Zelfredzaamheid is daarbij evenzo belangrijk. Burgers moeten zelf aan de slag en voorbereid zijn.

Preparatie: Belangrijke instrumenten bij de voorbereiding op rampen zijn opleidingen, trainingen en oefeningen. Zo ontstaat een groep vrijwilligers die paraat staat om ingezet te worden bij een ramp of calamiteit. Denk hierbij ook aan de voorbereiding op maatschappelijke crises, zoals hittegolven en een grieppandemie.

Repressie: Tijdens een noodsituatie wordt de hulp ingeroepen van Opvang en Verzorging (O&V), SIGMA-teams en Verwanteninformatie voor directe hulp aan slachtoffers. Ook moeten hulpgoederen snel op de goede plek terechtkomen, en de communicatie tussen vrijwilligers worden gecoördineerd.

Nazorg: Al tijdens de noodsituatie moeten wij zorgen dat de nazorg voor de betrokken vrijwilligers is geregeld. Omdat de vereiste competenties voor het verlenen van deze vorm van hulp aansluiten bij Sociale Hulp is deze activiteit daar belegd.

Onze activiteiten in 2009

De activiteiten in de verschillende fasen van de veiligheidsketen zijn georganiseerd in verschillende diensten. Zij werden in 2009 vele malen ingezet.

Eerste Hulp bij evenementen

Nederland is een evenementenland. Sinds jaar en dag verlenen vrijwilligers van het Nederlandse Rode Kruis Eerste Hulp op een groot deel van deze evenementen. We zijn trots op de motivatie, deskundigheid en geoefendheid van onze vrijwilligers.

Het Nederlandse Rode Kruis is een natuurlijke partner voor organisatoren van evenementen.
We werken met 15.000 geregistreerde Eerste Hulp verleners verspreid over 300 afdelingen in het land. Hiermee kunnen we praktisch elk denkbaar evenement in Nederland voorzien van Eerste Hulp verleners. Van twee hulpverleners voor een jaarmarkt tot de bijna 400 vrijwilligers die gedurende vijf dagen worden ingezet tijdens de Nijmeegse Vierdaagse.

Om aan de steeds hogere eisen van de hulpverlening rond evenementen te kunnen blijven voldoen, investeren we in opleidingen voor onze vrijwilligers. In 2009 ontwikkelden we de nieuwe opleiding ‘Hulpverlenen bij Evenementen’. Deze opleiding is speciaal bedoeld voor hulpverleners die bij grootschalige evenementen worden ingezet. In vier Rode Kruis-afdelingen heeft deze opleiding als pilot gedraaid. Er zijn 36 mensen gecertificeerd.

Ambulance Poldercrash:
“Omstanders hebben we bewust niet weggestuurd, maar verteld wat ze moesten doen om slachtoffers te helpen."

 

Trainingen en bijscholing

Door vrijwilligers te blijven trainen en voorbereiden op noodhulpsituaties, bouw je een parate groep mensen op die direct hulp kunnen verlenen. En je waarborgt de kwaliteit van je hulpverlening. In 2009 zijn in 20 van de 25 regio’s meerdere bijscholingen geweest. Deze bijeenkomsten voor vrijwilligers werden druk bezocht. Ook zijn er groot- en kleinschalige oefeningen geweest.

Een greep uit de activiteiten in 2009:

• acht telefoonbijscholingen op de meldkamer van regiopolitie Leiden. Ongeveer tachtig vrijwilligers hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt;
  
• twee teamleidersopleidingen in november 2009. Twintig vrijwilligers namen deel;
  
• basisopleidingen ‘Registratie en telefoon’ op diverse plaatsen in Nederland. Ongeveer zeventig mensen werden gecertificeerd;
  
• update van het I-RIS systeem;
  
• grootschalige I-RIS test met vijftig vrijwilligers. Er werd met en door diverse gemeenten geoefend;
  
• cursusaanbod over Verwanteninformatie voor gemeentelijke medewerkers;
  
• informatiedag voor veiligheidsregio’s om de draaiboeken en de ondersteuning van de dienst Verwanteninformatie beter af te stemmen op het gemeentelijke proces.
  

Geneeskundige assistentie

Het Nederlandse Rode Kruis stelt bij rampen en calamiteiten speciaal opgeleide vrijwilligers ter beschikking aan de GHOR-bureaus (Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen) in 25 veiligheidsregio’s die heel Nederland dekken. Deze vrijwilligers bieden in teams van acht personen geneeskundige assistentie aan het ambulancepersoneel. Verspreid over heel Nederland staan maar liefst ruim 1.200 SIGMA-vrijwilligers (Snel Inzetbare Groep Ter Medische Assistentie) dag en nacht paraat voor een eventuele inzet. Ze kunnen binnen een uur aan de slag.

De geneeskundige eenheden zijn dit jaar ingezet bij drie grote incidenten: de Poldercrash van Turkish Airlines bij Schiphol, de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn en de ongeregeldheden tijdens het strandfeest bij Hoek van Holland. Voor de Poldercrash, waarbij een vliegtuig in een weiland neerstortte, zijn vier Geneeskundige Combinaties ingezet. Deze hulpverleners hebben op het rampterrein in relatief korte tijd tientallen slachtoffers geholpen. Bij Hoek van Holland waren SIGMA-vrijwilligers snel ter plaatse om gewonden te helpen.

Tijdens de viering van Koninginnedag in Apeldoorn waren we al aanwezig voor Eerste Hulp bij dit evenement. Onder het oog van vele mensen en de media reed een auto op het publiek in. Veel Rode Kruis-vrijwilligers waren binnen luttele seconden in staat de slachtoffers van de aanslag te verzorgen. Zij zijn zelfs op deze extreme omstandigheden getraind.

Een vrijwilliger van de Rode Kruis-afdeling Apeldoorn: 
“Met z’n allen hielpen we waar we konden. Mijn Eerste Hulp tas werd geplunderd door al die helpende handen.”

Opvang en verzorging

Het Nederlandse Rode Kruis ondersteunt gemeenten bij hun wettelijke taak om bij calamiteiten niet-gewonden op te vangen op een opvanglocatie. 3.000 Speciaal opgeleide  O&V- vrijwilligers (Opvang & Verzorging) ondersteunen de tijdelijke bewoners met een kopje koffie, een deken, een arm om de schouders en een luisterend oor. In 2009 gebeurde dit bijvoorbeeld tijdens de brand in Schoorl, waar 200 mensen werden opgevangen in een sporthal.

Verwanteninformatie

Het is belangrijk dat mensen die worden geëvacueerd en/of opgevangen snel kunnen worden getraceerd door hun verwanten. Bij een ramp heeft de gemeente de wettelijke taak om informatie over de verblijfplaats van getroffen burgers vast te leggen en de naar hen zoekende verwanten in te lichten. Het Nederlands Rode Kruis ondersteunt hierbij met de dienst Verwanteninformatie.

Met behulp van een speciaal ontwikkeld internetregistratie-systeem, I-RIS (Internet Registratie Informatie Systeem) en ruim 600 opgeleide vrijwilligers koppelen we gegevens aan elkaar. De vrijwilligers kunnen de registratie op de opvanglocatie ter hand nemen en de invoer in I-RIS verzorgen. Zij bemensen een speciaal voor de calamiteit ingericht telefoonteam om zoekvragen te registeren en na akkoord van de gemeente verwanten terug te bellen.

In 2009 groeide het aantal gemeenten waarmee een contract is afgesloten voor ondersteuning van 294 naar 296. Twee gemeentes fuseerden zodat de eindstand van gemeenten met wie we een contract hebben op 295 is geëindigd.

Een van de gemeenten die nog geen contract met ons heeft afgesloten is Haarlemmermeer. Om deze reden konden we hen helaas met de dienst Verwanteninformatie niet bijstaan tijdens de Poldercrash.

In 2009 kwam de dienst Verwanteninformatie met alle facetten in actie:

• bij de branden in Schoorl registreerden vrijwilligers op papier de opvanglocatie;
  
• Apeldoorn werd tijdens Koninginnedag ondersteund door de inzet van vrijwilligers op het call center;
  
• in Steijn werd I-RIS benut bij een grote brand.

Logistiek en verbindingen

Als een noodsituatie zich voordoet, moeten hulpgoederen snel op de goede plek terechtkomen. Een goede logistieke ondersteuning is daarom niet weg te denken in noodsituaties.

Naast de noodhulpinzetten waren er de diverse evenementen waar de logistieke dienst ondersteuning heeft geboden. We ondersteunen bij terugkerende grote evenementen zoals de Nijmeegse Vierdaagse en de Landelijke Eerste Hulp Wedstrijden, maar dit jaar ook DelfSail en nog vele kleine evenementen. In 2009 is in totaal 37 keer gebruik gemaakt van de diensten van Logistiek ter ondersteuning van evenementen, oefeningen opvang & verzorging en de eigen Rode Kruis afdelingen.

Eigen verbindingsdienst

Communicatie. Daar staat of valt het succes van hulpverlening mee. Er zijn 178 vrijwilligers actief in de eigen verbindingsdienst van het Nederlandse Rode Kruis. Zij zijn in staat om in rampomstandigheden de communicatie met alle ingezette vrijwilligers te verzorgen. Ook als de reguliere middelen voor telecommunicatie uitvallen. Dit is een situatie waarmee Nederland vrijwel nooit te maken heeft, maar door zeer regelmatige inzetten blijft de kwaliteit van deze ploeg en de middelen gewaarborgd. Zo blijven we goed voorbereid.

In 2009 zijn vrijwilligers van de verbindingsdienst 229 keer in touw geweest. Voor het merendeel, 174 maal, was dat bij evenementen zoals diverse fiets- en wandeltochten waaronder de Nijmeegse Vierdaagse. Verder waren vrijwilligers in het kader van oefeningen en opleidingen respectievelijk 37 en 30 keer actief.

Dit hebben we bereikt

Overzicht inzetten Noodhulp Nationaal 2009:

Datum	Incident	Locatie	GRIP
11-1-2009	Grote aanloop van schaatsers bij EHBO posten	Rottemerentocht, Rotterdam	0
25-1-2009	Grote brand in garage	Hoogeveen	3
25-2-2009	Schipholcrash	Schiphol	3
4-3-2009	Zeer grote brand in winkelcentrum	Zaandam	3
30-4-2009	Aanslag tijdens Koninginnedag	Apeldoorn	4
29-5-2009	Zeer grote brand in voormalige fietsfabriek	Nieuweleusen	3
5-5-2009	Opvang verslaafdenzorg na brand	Venlo	0
7-5-2009	Grote brand in garage	Venlo	2
26-5-2009	Zeer grote brand	Waalwijk	2
30-6-2009	Zeer grote brand meubelzaak	Zevenaar	2
3-7-2009	Ontruiming bewoners Woon- en Zorgcentrum De Goede Reede	Apeldoorn	2
5-7-2009	Meerdere mensen onwel gedurende Kennedymars	Someren	0
6-7-2009	Ontruiming Almere	Almere	0
20-8-2009	Lowlands	Biddinghuizen	0
23-8-2009	Ongeregeldheden Hoek van Holland	Hoek van Holland	1
23-8-2009	Zeer grote brand	Spijkenisse	1
28-8-2009	Zeer grote duin- en bosbrand	Schoorl	3
30-8-2009	Aanvaring Hoek van Holland	Hoek van Holland	0
9-9-2009	Melding vliegtuigcrash	Groningen	3
9-9-2009	Gaslek	Groningen	0
29-10-2009	Compagniebrand winkelcentrum	Stein	3
22-12-2009	Bommelding	Eindhoven Airport	1
17-12-2009	Noodopvang voor huishoudens bij stroomstoring	Groningen	0
28-12-2009	Kettingbotsing A28	ter hoogte van Staphorst	1
Aantal keren noodhulp NRK ingezet
		GRIP 0	8 Keer
		GRIP 1	4 Keer
		GRIP 2	4 Keer
		GRIP 3	7 Keer
		GRIP 4	1 Keer

Coördinatie alarm	Reikwijdte incident
GRIP 0	Normale dagelijkse werkwijzen van de operationele diensten
GRIP 1	Bronbestrijding
GRIP 2	Bron- en effectbestrijding
GRIP 3	Bedreiging van het welzijn van (grote groepen van) de bevolking
GRIP 4	Gemeenteoverschrijdend

Samenwerkingsverbanden

Het Nederlandse Rode Kruis heeft een aanvullende rol op de reguliere hulpdiensten. Voor deze auxillaire functie worden wij gefinancierd door het ministerie van Binnenlandse Zaken met een bedrag van € 889.605. Om deze rol goed te kunnen uitvoeren werken we nauw samen met de GHOR-bureaus (Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen) in 25 veiligheidsregio’s. Na een calamiteit neemt de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid de gehele rampenhulpverlening onder de loep, inclusief de inzet van het Nederlandse Rode Kruis.

In 2009 zijn onze inzetten positief beoordeeld. In 2009 is een onderzoek gestart of de SIGMA-teams op de juiste opstapplaatsen gestationeerd zijn om binnen een uur bij een ramp aanwezig te kunnen zijn. In 2010 zal het aantal opstapplaatsen worden gewijzigd.