Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel The Arms Trade Treaty: een internationaal wapenhandelverdrag
14 juni 2012 |

The Arms Trade Treaty: een internationaal wapenhandelverdrag

In juli vergaderen staten over een wapenhandelverdrag tijdens een VN top in New York. Het is de eerste keer dat alle staten samenkomen om afspraken te maken om zo de internationale wapenhandel te reguleren.

Het belang van het reguleren van wapenhandel

Ongecontroleerde wapenhandel eist jaarlijks honderdduizenden mensenlevens.Veel kleine en lichte wapens vallen in handen van partijen die veel slachtoffers maken onder de burgerbevolking, materiële schade aanrichten, en toch al instabiele situaties nog gevaarlijker maken, ook voor hulpverleners. Daarom is het belangrijk dat er een sterk wapenhandelverdrag komt dat duidelijke regels bevat over de verscherping van toezicht en naleving voor de doorvoer en export van wapens, munitie en wapenonderdelen. Staten kunnen via een dergelijk verdrag andere staten op hun verplichtingen onder het verdrag aanspreken en actie ondernemen om illegale wapenhandel tegen te gaan.

Welk belang heeft het Rode Kruis bij een sterk wapenhandelverdrag?

Op verzoek van staten verrichtte het ICRC in 1999 een studie naar het effect van de beschikbaarheid van wapens op burgers en het HOR. Uit de resultaten van deze studie, die zijn gebaseerd op de praktijk uit het veld, blijkt dat de wijdverspreide beschikbaarheid van wapens de kans op spanningen en het aantal burgerslachtoffers aanzienlijk kan vergroten. Ook kan het de toegang tot humanitaire hulp ernstig belemmeren, en schendingen van het HOR in de hand werken. Een sterk wapenhandelverdrag kan bijdragen aan verandering hiervan.

Wat zegt het HOR?

Gemeenschappelijk Artikel 1 van de Geneefse Conventies en het Eerste Aanvullende Protocol legt staten de verplichting op HOR te respecteren en respect voor HOR te bewerkstelligen. Dit houdt niet alleen in dat zij zich moeten onthouden van het aanmoedigen van schendingen, maar ook dat zij alles moeten doen wat mogelijk is om een einde te maken aan HOR schendingen, en deze te voorkomen. Vaak worden wapens geleverd aan mensen die HOR schenden, wat men bij de levering al aan had kunnen zien komen. Juist dat moeten staten voorkomen op basis van Gemeenschappelijk Artikel 1.

Een sterk HOR criterium

Het Rode Kruis wil een sterk HOR criterium in een wapenhandelverdrag. Staten dienen een risk assessment te maken alvorens ze een deal sluiten om wapens te leveren of door te voeren naar een andere staat. Als er een aannemelijk risico is dat de staat waaraan de wapens worden geleverd het HOR zal schenden, dient de levering niet door te gaan. Het Rode Kruis heeft voor de vaststelling van dat risico handvatten gegeven in hun Practical Guide Arms Transfer Decisions – Applying International Humanitarian Law Criteria.

Wat doet het Rode Kruis?

Tijdens de VN top in New York kan het Rode Kruis, mede door haar observer status, een sterk ATT aanmoedigen. Daarnaast zetten Nationale Verenigingen zich wereldwijd in om hun regeringen bewegen te onderhandelen voor een sterk wapenhandelverdrag. De bijeenkomst over de ATT die Het Nederlandse Rode Kruis in samenwerking met IKV Pax Christi, Amnesty International en Oxfam Novib organiseerde waar ook Tweede Kamerleden aanwezig waren, is hier een sprekend voorbeeld van.
 
Het Nederlandse Rode Kruis heeft tot doel het bevorderen en uitdragen van het humanitair oorlogsrecht binnen Nederland en op te komen voor de slachtoffers van geweld, waar ter wereld zij zich ook bevinden.

Meer informatie over de ATT en het humanitair oorlogsrecht: Afdeling Humanitair Oorlogsrecht van het Nederlandse Rode Kruis, e-mail: HOR@redcross.nl