Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel Betere bescherming nodig voor hulpverleners en patienten in conflictgebieden
6 mei 2014 |

Betere bescherming nodig voor hulpverleners en patienten in conflictgebieden

​"Wij willen onze collega's niet begraven"

Debat over betere bescherming voor medische hulpverleners en patiënten  in conflictgebieden

  

Ziekenhuizen gebombardeerd, ambulances beschoten of tegengehouden bij checkpoints, inentingscampagnes gestopt: gezondheidszorg staat in conflictgebieden zoals Syrië en Soedan zwaar onder druk. Dit ondanks de verplichting onder humanitair oorlogsrecht om hulpverleners, zieken en gewonden te beschermen. Tijdens het paneldebat 'Hulpverleners in gevaar' op zaterdag 3 mei in Humanity House zochten sprekers en het publiek naar oplossingen.

 

Groot probleem, weinig aandacht

"Aanvallen op klinieken, ambulances, hulpverleners en patiënten beïnvloeden het welzijn van miljoenen mensen.  Geweld tegen gezondheidszorg is één van de grootste humanitaire problemen van dit moment, en één die te weinig aandacht krijgt," aldus Romain Clercque-Rogues van het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC). In het project 'Healthcare in Danger' onderzoekt het ICRC samen met overheden en andere betrokkenen hoe medische hulp in conflictgebieden beter beschermd kan worden.

Schendingen

Brigit Toebes, professor Internationaal Recht aan de Universiteit van Groningen, benadrukt dat bepalingen in humanitair oorlogsrecht en mensenrechten overheden verplichten om toegang tot medische zorg te waarborgen, zelfs in oorlogstijd. Ook niet-statelijke gewapende groepen moeten de neutrale status van hulpverleners respecteren. "Dat er in de praktijk schendingen zijn van deze regels doet hier niets aan af."

En die schendingen komen al te vaak voor. Nog afgelopen week werden drie lokale medewerkers van Artsen zonder Grenzen (AzG) in de Centraal Afrikaanse Republiek gedood. Tarak Bach Baouab van AzG Nederland vertelt hierover: "In de afgelopen 13 maanden hebben we 115 incidenten gehad in dat land, maar deze laatste aanval is de ergste. Artsen zonder Grenzen streeft naar een betere toegang tot medische zorg voor mensen die daaraan wanhopig behoefte hebben én naar meer veiligheid voor onze medewerkers. Wij willen onze collega's niet begraven."

Geen spion

Zowel ICRC als Artsen zonder Grenzen zien meerdere oorzaken voor de gevaren waaraan hulpverleners en patiënten in conflictgebieden zijn blootgesteld. Soms vallen strijders klinieken moedwillig aan om een bevolkingsgroep te treffen, maar soms ook worden ziekenhuizen of ambulances per ongeluk geraakt. Onwetendheid over medische neutraliteit en de regels van het humanitair oorlogsrecht kan eveneens een rol spelen. Beide humanitaire organisaties benadrukken het belang van een dialoog met alle partijen bij het conflict. Bach Baouab: "Acceptatie is het sleutelwoord. Je moet alle strijdende partijen ervan zien te overtuigen dat je humanitaire hulp neutraal en onpartijdig is en geen invloed heeft op de uitkomst van het conflict, dat je geen spion bent."

Concrete aanbevelingen

Afhankelijk van de onderliggende oorzaken, noemen de deelnemers diverse andere manieren om gezondheidszorg in conflictgebieden beter te beschermen. Sommige aanbevelingen zijn opvallend praktisch, zoals aparte rijsroken die ambulances bij checkpoints voorrang geven, waardoor het oponthoud wanneer iedere minuut telt, zo kort mogelijk is. Andere gaan over concrete richtlijnen voor medisch personeel of strijdende partijen. De ICRC presenteert in 2015 de uitkomsten en aanbevelingen van het Healthcare in Danger project bij de Internationale Conferentie van de Rode Kruis-beweging.

Deelnemers zijn het erover eens dat de hulpverleners, die hun humanitaire werk met gevaar voor eigen leven uitoefenen, veel bewondering verdienen. Betere bescherming voor henzelf en hun patiënten is dan ook van levensbelang.

Het Nederlandse Rode Kruis vroeg op Bevrijdingsfestivals afgelopen 5 mei aandacht voor het gevaarlijke werk van hulpverleners in conflictgebieden met de actie 'Hello Stranger'.

​Fotografie: Peter Busscher