Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel Gaza: burgers betalen de prijs van het conflict
17 juli 2014 |

Gaza: burgers betalen de prijs van het conflict

Het Internationale Rode Kruis roept alle strijdende partijen op om burgers te beschermen. De humanitaire situatie in Gaza is schrijnend nadat bij bombardementen waterinstallaties zijn getroffen. Hierdoor kampen honderdduizenden mensen met een tekort aan water en dit aantal zal volgens verwachting de komende dagen snel groeien.  

Het beginsel van onderscheid

Het humanitair oorlogsrecht schrijft voor dat ten alle tijde onderscheid moet worden gemaakt tussen militairen en militaire doelen aan de ene kant en burgers en burgerobjecten, zoals een kliniek of drinkwatercentrale, aan de andere kant. Dit heet het beginsel van onderscheid. Hieruit volgt dat directe aanvallen op burgers en burgerobjecten verboden zijn. Ook moet een aanval altijd onderscheidend zijn. Dit betekent dat deze gericht moet zijn op een militair doel en dat er geen wapens of methoden gebruikt mogen worden die geen onderscheid (kunnen) maken tussen burgerobjecten of militaire doelen. 

Verlies van bescherming

Burgerobjecten kunnen hun bescherming verliezen. Dit gebeurt wanneer strijdende partijen toch gebruik maken van deze gebouwen voor militaire doeleinden. Een voorbeeld is wanneer een kliniek wordt gebruikt als commandopost. Dan wordt de kliniek gebruikt voor de oorlogvoering en is daardoor een militair doel geworden. Wanneer de kliniek wordt aangevallen, moet er alles aan worden gedaan om de burgers zoveel mogelijk te ontzien. Voorbeelden zijn het gebruik van precisiewapens en het tijdig en effectief vooraf waarschuwen van de burgers. Aangerichte schade moet daarbij in verhouding staan ('proportioneel' zijn) ten opzichte van het te behalen militaire voordeel. Als er opzettelijk burgers in of rond een militair doel aanwezig zijn om de vijand ervan te weerhouden een aanval op dat doel uit te voeren, spreekt men van een menselijk schild. Het humanitair oorlogsrecht verbiedt het gebruik van menselijke schilden in het Vierde Verdrag van Genève.  

De gevechten vinden plaats in dichtbevolkte gebieden, wat betekent dit voor het humanitair oorlogsrecht?

In de Gazastrook wonen ongeveer 1,8 miljoen mensen op een gebied van 41 kilometer lang en 8 tot 12 kilometer breed. Door deze dichtbevolktheid is het risico groot dat burgers, hulpverleners en cruciale infrastructuur als waterinstallaties bij aanvallen worden getroffen. Dit maakt het des te belangrijker dat de strijdende partijen extra voorzorgsmaatregelen nemen bij het plannen en uitvoeren van aanvallen.  

Wat zegt het humanitair oorlogsrecht over water?

Water wordt gezien als een burgerobject. Omdat water onmisbaar is voor het overleven van de burgerbevolking, geniet het extra bescherming onder het oorlogsrecht. Vernietiging van waterinstallaties en distributie-installaties kan leiden tot onacceptabele humanitaire gevolgen. Dergelijke aanvallen kunnen oorlogsmisdaden zijn. 

Wat doet het Rode Kruis?

Het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) is sinds 1948 actief in Israël en de bezette gebieden. De organisatie heeft de afgelopen weken haar hulpverlening in de regio opgeschaald. Terwijl het aantal slachtoffers blijft toenemen, geeft het ICRC samen met de hulpverleners van de Palestijnse Rode Halve Maan en de Israëlische Rode Kruis-vereniging Magen David Adom, medische en andere noodhulp. Het Rode Kruis heeft de afgelopen dagen samen met de autoriteiten noodreparaties uitgevoerd bij waterinstallaties en sanitaire faciliteiten, maar er is dringend meer hulp nodig. Het ICRC voert op diplomatiek en militair niveau dialoog met alle betrokken partijen en roept hen op de regels van het humanitair oorlogsrecht na te leven.

Zie ook het (Engelstalige) interview met de ICRC head of office in Gaza van 16 juli.