Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel HOR Verdieping: Geen Rode Kruis in "Liberland"
20 augustus 2015 |

HOR Verdieping: Geen Rode Kruis in "Liberland"

​In april riep een kleine internationale groep een strook land tussen Kroatië en Servië uit tot nieuwe staat, genaamd “Liberland.” Zowel Kroatië als Servië erkent het land niet. Afgelopen maand meldden de Groene Amsterdammer en de Volkskrant dat er een ‘Liberlands Rode Kruis’ zou zijn opgericht. Er werden foto’s getoond van mensen die T-shirts droegen van het “Liberland Rode Kruis”, waarop het rode kruis tegen een witte achtergrond stond afgedrukt. Maar kan iemand zelf een Rode Kruis vereniging uitroepen? En wie mag het rode kruis embleem gebruiken?

 

Erkenning als nationale Rode Kruis of Rode Halve Maan vereniging

Een nationale vereniging in een land kan zich pas een erkende nationale Rode Kruis of Rode Halve Maan vereniging noemen als het voldoet aan de Statuten van de Internationale Rode Kruis en Rode Halve Maan Beweging. Het Internationale Rode Kruis is de bevoegde instantie om een vereniging te toetsen en tot erkenning over te gaan. Zo wordt er onder andere gekeken of een nationale vereniging is opgericht op het grondgebied van een Staat waar het Vierde Verdrag van Genève van kracht is. Verder moet de aspirant nationale vereniging de enige Rode Kruis of Rode Halve Maan vereniging zijn in die Staat. De overheidsinstanties van de Staat moeten op basis van de Verdragen van Genève de vereniging hebben erkend als vrijwillige hulporganisatie. Daarnaast moet de vereniging kunnen werken volgens de grondbeginselen van het Rode Kruis.

De nationale vereniging die het meest recent werd erkend, is het Zuid-Soedanese Rode Kruis. Op 24 juni 2013 maakte het Internationale Rode Kruis dit bekend. Het nieuws kwam twee jaar nadat Zuid-Soedan een onafhankelijke staat werd.

Het rode kruis, rode halve maan en rode kristal embleem

Bijna iedereen kent het teken van een rood kruis tegen een witte achtergrond. Het rode kruis embleem werd in 1864 vastgelegd in het eerste verdrag van Genève. Daarop volgde de rode halve maan, die in 1929 als tweede embleem werd vastgelegd. In 2005 kwam hier het rode kristal bij. De drie emblemen zijn gelijkwaardig aan elkaar.

Het embleem in oorlogs- en vredestijd

De drie erkende emblemen worden in tijden van gewapend conflict gebruikt om medisch personeel en objecten van de krijgsmacht of het Rode Kruis te beschermen tegen aanvallen. De emblemen betekenen: “niet schieten!”. Het humanitair oorlogsrecht schrijft voor dat strijdende partijen niet mogen schieten op mensen of objecten die het embleem dragen, omdat er door hen hulp wordt verleend. In vredestijd laat het gebruik van een van de drie emblemen met daarnaast de naam van een nationale vereniging zien dat het onderdeel is van de Internationale Rode Kruis en Rode Halve Maan Beweging. In oorlogstijd staan de emblemen dus voor bescherming, in vredestijd voor herkenning.

Misbruik van het embleem is strafbaar

Eerbiediging van de emblemen is van levensbelang, en daarom mag niet iedereen het zomaar gebruiken. Alleen medisch personeel van de krijgsmacht en onderdelen van de Beweging, hebben het recht om het rode kruis, rode halve maan of rode kristal embleem toe te passen. Gebruik van het embleem door derden is strikt verboden volgens de Verdragen van Genève. Misbruik is daarom strafbaar gesteld in nationale wetten. Voor Nederland is dit vastgelegd in artikel 435c van het Wetboek van Strafrecht.