Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel HOR Actueel: De Internationale Commissie voor Feitenonderzoek
27 oktober 2015 |

HOR Actueel: De Internationale Commissie voor Feitenonderzoek

​Op 3 oktober vond een bombardement plaats in Kunduz, Afghanistan. Het traumaziekenhuis van Artsen zonder Grenzen (AzG) werd verwoest. Bij de aanval kwamen dertig mensen om het leven, waaronder dertien AzG-medewerkers en tien patiënten. Vele anderen raakten gewond. AzG dringt aan op een onafhankelijk onderzoek naar dit incident. De organisatie heeft daarom een verzoek ingediend bij ‘The International Humanitarian Fact-Finding Commission’ (IHFFC). De IHFFC heeft dit verzoek ontvangen en heeft aan de Verenigde Staten en Afghanistan aangeboden om het onderzoek uit te gaan voeren. Op dit moment wacht de IHFFC op reactie van deze twee staten. Maar wat is de IHFFC en wat voor onderzoek kan zij uitvoeren?

 

 

​IHFFC

De oprichting van de IHFFC is vastgelegd in artikel 90 van het Eerste Aanvullende Protocol bij de Verdragen van Genève. De commissie werd officieel opgericht in 1991 en is een permanent orgaan. Zij bestaat uit 15 leden die worden gekozen door de staten die de bevoegdheid van de commissie hebben geaccepteerd. Volgens artikel 90 van het Eerste Aanvullende Protocol moet ieder lid van "hoog zedelijk gehalte en erkende onpartijdigheid" zijn. Van 1991 tot 2001 was de Nederlandse Frits Kalshoven, emeritus hoogleraar internationaal recht en humanitair oorlogsrecht, één van deze leden. Prof. Kalshoven geniet internationaal bekendheid als oorlogsrechtdeskundige en was nauw betrokken bij de ontwikkeling van dit rechtsgebied.

Een verzoek

De commissie kan alleen op verzoek een onderzoek beginnen. Zij kan dus in principe niet op eigen initiatief een onderzoek starten. Normaal gesproken zijn alleen staten, die de bevoegdheid van de commissie hebben geaccepteerd, bevoegd om een verzoek tot onderzoek te doen. In dit geval heeft Artsen zonder Grenzen, een internationale organisatie, opgeroepen tot onderzoek door de IHFFC. De IHFFC meldt dat ze haar diensten op eigen initiatief aan de betrokken partijen aanbiedt. Deze situatie is daarom uniek. Een onderzoek door de IHFFC zou sowieso een unicum zijn, omdat de commissie sinds de oprichting in 1991 nog geen enkel onderzoek heeft uitgevoerd. 

Toestemming nodig

Een enkel verzoek tot onderzoek is niet voldoende. De IHFFC kan alleen een onderzoek naar de feiten starten indien zij toestemming heeft van de betrokken partijen. Die toestemming kan op verschillende manieren worden gegeven. Een staat kan de bevoegdheid van de IHFFC accepteren als zij toetreedt tot het Eerste Aanvullende Protocol. Dit heeft Nederland in 1987 gedaan. Ook kan een staat een verklaring afgeven waarin zij de bevoegdheid van de commissie accepteert. Indien een staat geen van de voorgaande verklaringen heeft afgegeven, kan zij besluiten de bevoegdheid van de commissie voor onderzoek naar een specifiek incident te accepteren. Zowel de Verenigde Staten als Afghanistan hebben de bevoegdheid van de IHFFC niet eerder geaccepteerd, de commissie wacht daarom op toestemming van de Amerikaanse en Afghaanse autoriteiten om dit incident te mogen onderzoeken.

Het onderzoek en de conclusies

Indien toestemming van de betrokken partijen heeft plaatsgevonden, kan de commissie een onderzoek naar de feiten beginnen. Zij mag ieder feit onderzoeken waarvan wordt beweerd dat het een ernstige inbreuk of schending is van de regels die zijn omschreven in de Verdragen van Genève en het Eerste Aanvullende Protocol. De IHFFC is geen juridisch orgaan, zij zal daarom geen oordeel vellen over de feiten die zij in het onderzoek vaststelt. Wel kan zij, naast het vaststellen van de feiten, een analyse maken. Daarnaast kan de commissie suggesties doen om de naleving van de Verdragen bij de strijdende partijen te bevorderen. De conclusies zullen niet openbaar worden gemaakt, tenzij alle partijen in het conflict dit verlangen.

Wat doet het Rode Kruis?

Het Rode Kruis is voorstander van de IHFFC en verwelkomt onpartijdige onderzoeken. In dit geval kunnen de feiten  rond dit tragische incident verduidelijkt worden en dat zou een positieve ontwikkeling zijn.