Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel ICRC roept Staten op om ontwikkeling van chemische stoffen als wapens te voorkomen
6 februari 2013 |

ICRC roept Staten op om ontwikkeling van chemische stoffen als wapens te voorkomen

Het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) roept Staten op om het gebruik van chemische stoffen als wapens te beperken tot de gangbare oproerbestrijdingsmiddelen, ook wel bekend als traangas. Het ICRC baseert haar oproep op een analyse van het relevante recht en de mogelijke gezondheidsrisico’s.

Chemische stoffen om personen buiten gevecht te stellen

Al lange tijd is er veel belangstelling bij krijgs- en politiemachten voor ontwikkeling en gebruik van bepaalde chemische stoffen als wapens voor rechtshandhaving. Dit soort wapens – zoals sterk verdovende en kalmerende middelen –  wordt omschreven als “incapacitating weapons”. Ze zijn in staat om personen buiten gevecht te stellen. De chemische stoffen die in deze wapens gebruikt worden zijn anders dan die in traangas. Traangas veroorzaakt tijdelijke pijn en irritatie aan de ogen, huid en luchtpijp. Hoewel het gebruik ervan niet zonder risico is, hebben slachtoffers meestal geen medische zorg nodig om te herstellen – er is een groot verschil tussen de hoeveelheid die nodig is om de effecten te veroorzaken en een hoeveelheid die dodelijk is. Sterk verdovende middelen daarentegen beïnvloeden hersenfuncties: ze kunnen bewustzijnsverlies veroorzaken en uiteindelijk zelfs dodelijk zijn. Bij dit soort chemicaliën is er vaak een klein verschil tussen de hoeveelheid die nodig is om iemand buiten gevecht te stellen en een dodelijke hoeveelheid. Wanneer ze gebruikt worden als wapens kunnen ze zelfs net zo dodelijk zijn als zenuwgas.

Risico’s van chemische stoffen als wapens

Volgens het ICRC is het tijd dat Staten een duidelijk standpunt innemen tegen de ontwikkeling van deze chemische stoffen als wapens. Behalve dat het gebruik van dit soort chemische stoffen gepaard gaat met serieuze gezondheidsrisico’s, bestaat het risico ook dat de internationale verdragen die chemische wapens binnen oorlogsvoering verbieden ondermijnd worden. Daarnaast kan ontwikkeling van “incapacitating weapons” leiden tot de herintroductie van chemische wapens in conflictsituaties. 

Wat zegt het oorlogsrecht?

Het gebruik van chemische stoffen in gewapende conflicten is verboden op grond van het Gasprotocol uit 1925 en het Chemische Wapenverdrag van 1993. Daarnaast behoort dit verbod tot het gewoonterecht: ook Staten die de verdragen niet hebben ondertekend moeten zich eraan houden. Ook het gebruik van traangas is als middel van oorlogsvoering verboden. Gebruik van traangas in vredestijd is wel toegestaan. Ook andere rechtsgebieden zoals mensenrechten laten weinig tot geen ruimte over voor het legitiem gebruik van chemische stoffen voor andere doeleinden dan oproerbestrijding.

Hoe nu verder?

In Den Haag vindt van 8 tot 19 april 2013 de Third Review Conference van het Chemische Wapenverdrag plaats. Tijdens deze conferentie kunnen Staten  hun inspanningen versterken om de terugkeer van chemische wapens binnen oorlogsvoering tegen te gaan. Het Rode Kruis roept Staten op om het gebruik van chemische stoffen als wapens voor oproerbestrijding te beperken tot traangas.​