Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Over ons Humanitair oorlogsrecht Actueel Explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden zijn onacceptabel
30 oktober 2014 |

Explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden zijn onacceptabel

In veel conflictgebieden zijn de ernstige gevolgen te zien van het gebruik van explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden. Het Internationale Rode Kruis (ICRC) roept alle betrokken partijen in gewapende conflicten op geen explosieve wapens te gebruiken in en rond steden. 

In conflictgebieden als Syrië, Gaza, Israël, Libië en Oekraïne vindt een groot deel van de oorlogsvoering plaats in dichtbevolkte gebieden. Hierbij gebruiken de partijen regelmatig wapens die een zeer grote impact hebben. Vorige week kwam in het nieuws dat er in de Oost-Oekraïense stad Donetsk meerdere malen clustermunitie zou zijn gebruikt als gevolg waarvan burgers omgekomen zijn.

 

Het​ ICRC heeft recent ook in andere conflictgebieden de ernstige gevolgen gezien van het gebruik van explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden. Hierbij zijn vele burgerdoden en -gewonden gevallen, is de infrastructuur vernietigd, en zijn de watervoorzieningen aangetast. Het gebruik van explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden bemoeilijkt bovendien de hulpverlening aan burgers. Het ICRC benadrukt dat landen meer aandacht moeten hebben voor de humanitaire noodsituaties veroorzaakt door explosieve wapens en roept alle landen die partij zijn in een conflict op geen explosieve wapens te gebruiken in stedelijke gebieden.  

Bescherming van de burgerbevolking

Het humanitair oorlogsrecht (HOR) schrijft voor dat de burgerbevolking en burgerobjecten zoveel mogelijk gespaard moeten blijven van de effecten van oorlogsvoering. Daarom moeten partijen in een conflict bij aanvallen altijd onderscheid maken tussen militairen en militaire doelen enerzijds en burgers en burgerobjecten zoals woonhuizen en scholen anderzijds. Directe aanvallen op bijvoorbeeld burgers, woonhuizen en scholen zijn verboden; aanvallen op militairen en militaire doelen zoals voertuigen of barakken mogen wel. Wanneer er bij deze aanvallen burgerslachtoffers vallen en dit is proportioneel ten opzichte van het militaire voordeel dat met de aanval werd behaald, dan is dit niet in strijd met het HOR. Wapens die geen onderscheid kunnen maken tussen burgerobjecten en militaire doelen zijn überhaupt verboden. Ook dit vloeit voort uit het 'beginsel van onderscheid'.

Explosieve wapens

In het oorlogsrecht zijn bepalingen te vinden over het gebruik van wapens. Explosieve wapens zijn wapens die uiteenspatten bij ontploffing en op grote schaal veel schade kunnen aanrichten. Voorbeelden zijn raketten, granaten en mortieren. Explosieve wapens zijn ontworpen voor gebruik tijdens oorlogshandelingen in open gebieden. Het gebruik ervan in stedelijke gebieden is volgens het HOR onacceptabel. Van sommige explosieve wapens is het gebruik algeheel verboden. Dit kan zijn omdat dat is vastgelegd in een internationaal verdrag of omdat het wapen geen onderscheid kan maken tussen burgerobjecten en militaire doelen.

Clustermunitie

Clusterbommen zijn een voorbeeld van zwaar explosieve wapens. Het zijn grote bommen waarin vele kleine bommetjes zitten. Bij ontploffing worden deze kleine bommetjes over een groot gebied verspreid. Clusterbommen zijn verboden in een internationaal verdrag. Voor landen die dit verdrag niet getekend hebben en waar dus geen expliciet verbod geldt, is toch ook het gebruik van clusterbommen in dichtbevolkte gebieden onacceptabel vanwege het niet-onderscheidende effect.