Het logo van het Nederlandse Rode Kruis.
Zoeken.
Home Hulp in Nederland Voorbereiding noodsituatie Extreem weer Winterweer: meer tips en info

Winterweer: meer tips en info

​Extreem winterse omstandigheden zoals gladheid of een sneeuwstorm zijn voor de kwetsbare mensen om ons heen vaak levensbedreigend.

Kwetsbare mensen in wintertijd zijn bijvoorbeeld daklozen, ouderen, chronisch zieken, jonge kinderen en reizigers. Zij raken door een laag risicobewustzijn of zelfs fysieke of mentale incompetentie gemakkelijk en onnodig onderkoeld.


Eén op de vijf Nederlanders is op de één of andere manier verminderd zelfredzaam en loopt een vergroot risico slachtoffer te worden van extreem winterweer.

Check deze link voor meer informatie vanuit de overheid: 

Winter als seizoensziekte

In Europa vallen de meeste ‘seizoensdoden’ in de winter. Het surplus van het aantal sterfgevallen tijdens de winter (dec-mrt) heet ‘wintersterfte’. In de winters van 1988-1997 bedraagt de wintersterfte in Nederland 11 procent, vooral gerelateerd aan hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen en sterfte onder ouderen.


Gladheid, vallen en heupfracturen

Winterse gladheid verhoogt het risico op vallen bij ouderen. Zo zorgden de winters 2009 en 2010 voor meer ziekenhuisopnamen dan gemiddeld. Omdat in de toekomst het aantal ouderen groeit, is het waarschijnlijk dat ook het aantal valongevallen stijgt. In het algemeen kan vallen bij ouderen leiden tot valangst, functionele achteruitgang en vermijdingsgedrag met kans op eenzaamheid en vermindering van individuele mobiliteit.

Tot twintig procent van de ouderen met een gebroken heup overlijdt binnen het jaar. Tot nu toe werd aangenomen dat na die kwetsbare periode van zes tot twaalf maandenheupfractuurpatiënten een voor hun leeftijd normale prognose hebben. Die veronderstelling wordt nu tegengesproken door grootschalig onderzoek aan UZ Brussel (Vrije Universiteit Brussel) en UZ Leuven (K.U.Leuven) bij meer dan 750.000 ouderen met heupbreuken: ooktien tot vijftien jaar na de breuk blijft de levensverwachting gevoelig ingekort.


Fietsers en gladheid

Fietsers glijden uit door wintergladheid en gladde materialen in het wegdek.
Doordat fietspaden vanwege hun dunner funderingspakket sneller afkoelen dan autowegen, zijn fietspaden sneller glad in de winter. Zelfs bij temperaturen die rond het vriespunt schommelen, kan het voor fietsers verraderlijk glad worden. Uit de ervaringen van de afgelopen paar winters is bekend dat ook sneeuw voor veel problemen zorgt. De mate waarin sneeuw en ijs problemen geven, verschilt sterk van jaar tot jaar en het gaat meestal slechts om enkele dagen in het jaar. Maar als het extreme winterweer toeslaat, gaat het vaak om grote aantallen slachtoffers. Niet alleen fietsers, maar ook voetgangers.


In de winter van 2009/2010 moesten acht keer meer fietsers en voetgangers op de SEH worden behandeld dan gemiddeld in de vijf voorgaande winters. Meer dan de helft van de slachtoffers had een botbreuk opgelopen.


IJspret en de spoedeisende hulp

Koude winters met veel natuurijs zoals in 2009 of 2012, leiden tot een piek in het aantal ziekenhuisopnames.

In 2012 melden zich 12.000 schaatsers op de SEH-afdeling met een sportblessure. Ter vergelijking: in 2011 worden in totaal 2.100 schaatsblessuren behandeld op SEH-afdelingen. Schaatsen op natuurijs maakt slachtoffers onder weinig geoefende, oudere schaatsers die onvoorbereid schaatsen.

Tijdens de vorstperiode in februari 2012 was bijna 60 procent van de in ziekenhuizen behandelde schaatsers ouder dan 40 jaar en één op de tien 65 jaar of ouder.

Bijna alle schaatsblessures ontstaan door een val. Eén op de drie schaatsers die in 2012 op een SEH-afdeling werd behandeld, had een polsfractuur. Ook met Nederlands winterweer kunnen schaatsers onderkoeld raken. Bij schaatsen in de kou koelen de spieren sneller af. Niet alleen de temperatuur, maar ook de windsnelheid (windchill) en winterse neerslag bepalen het risico op onderkoeling. Extreem lage temperaturen kunnen leiden tot ernstige onderkoeling of bevriezingen.

 

De spoedeisende hulp tijdens winterweer

In de vorstperiode van 14 tot 27 januari 2013 belandden circa 6400 mensen op de afdeling Spoedeisende Hulp. 48% van hen was ouder dan 55 jaar en 10% moest worden opgenomen in het ziekenhuis1. De breuken waren het gevolg van vallen door gladheid.

De letsels waren:
4100 schouders, arm, hand (waarvan pols: 2600)
1600  heup, been, voet
700 overig1

Van deze 6400 waren:
5600 mensen  lopend onderuit gegaan
850 mensen fietsend onderuit gegaan1

De totaal berekende kosten waren als volgt:
€18 miljoen  directe medische kosten door valpartijen
€35 miljoen  totale medische kosten en verzuimkosten. 


Voorbeelden van extreem winterweer uit het verleden

- Januari 2010: het autoverkeer rondom Amsterdam komt tot stilstand.
- November 2005: families in Haaksbergen zitten door winterweer 3 dagen zonder stroom.
- Maart 2005: winterweer legt het vliegverkeer op Schiphol nagenoeg plat.

De winter van  2009/2010 is de koudste sinds 1996. Het sneeuwdek blijft met 42 dagen uitzonderlijk lang liggen. Op 6 januari trekt rond het begin van de avondspits een zware sneeuwbui over de regio Amsterdam-Haarlem. Er valt in korte tijd 5 tot 10 cm sneeuw. Het autoverkeer komt vrijwel tot stilstand en het duurt tot na middernacht voordat alle files zijn opgelost. In hetzelfde jaar zorgen sneeuw, harde wind en sneeuwduinen nog enkele keren voor verkeershinder voor automobilisten en OV-busverkeer, zo ook op 9 en 10 januari in de noordelijke provincies en op 17 december in de gehele Randstad.

Op 25 november 2005 vallen er langdurig en intensieve gemengde winterse buien met regen en natte sneeuw. De natte sneeuw klontert tot een 20 cm dik, papperig sneeuwdek. Stevige wind zorgt plaatselijk voor dikke pakketten uit      natte sneeuw en smeltwater op daken. Veel daken storten in. In de buurt van Haaksbergen zitten families door bezweken hoogspanningsleidingen bijna drie dagen zonder elektriciteit.

Langdurige sneeuwval zorgt in de noordelijke provincies op 2 en 3 maart 2005 voor 20-50 cm sneeuw. Een dergelijk sneeuwdek over zo’n groot gebied is voor Nederland zeldzaam en doet zich minder dan eens in de 50 jaar voor. De sneeuwval legt een groot deel van het vliegverkeer op Schiphol stil. Duizenden passagiers moeten de nacht op de luchthaven doorbrengen. Ook de spoorwegen hebben onder flinke vertragingen te lijden. Bussen inzetten is zinloos want het autoverkeer loopt ook vast.