Vrijwilliger Puk aan het werk in de winteropvang: ‘Hier kun je echt iets betekenen’

Het is kwart voor zes ’s avonds wanneer de goedgemutste portier van de opvanglocatie aan de Savannahweg in Utrecht zijn portofoon grijpt. “De bus is gearriveerd!” meldt hij. Met die woorden springt het team van De Tussenvoorziening en het Rode Kruis in de actiestand.

In de koude winternachten rijdt er dagelijks een bus vanaf Utrecht Centraal naar de winteropvang van de Tussenvoorziening. Vandaag vervoert de bus zo’n dertig mannen. Na hun aankomst volgt het aanmeldproces: een begroeting, een identiteitscontrole en het reserveren van een bed voor de nacht. Buiten is het slechts twee graden, maar volgens de portier wordt het vannacht nog veel kouder. Dat betekent dat de Winterkoudeopvang opent voor dak- en thuisloze Utrechters.

Gastvrouw
De opvang wordt gerund door stichting De Tussenvoorziening, met steun van gastheren en gastvrouwen van het Rode Kruis. Boven zijn slaapzalen en douches, beneden bevinden zich de woonkamer en een ruime gaarkeuken. De hele avond zullen er bussen met nieuwe slapers blijven arriveren.

“Wanneer de temperatuur onder nul zakt, gaan de deuren voor iedereen open,” legt Puk Witte uit. Ze is in het dagelijks leven onderwijsinspecteur, maar vanavond vrijwillig gastvrouw namens het Rode Kruis. “Ook mensen die normaal niet voor opvang in aanmerking komen, hoeven dan niet in de kou te slapen. Ze krijgen hier een warme maaltijd, ontbijt, een bed, een douche en kunnen hun kleding wassen.”

Keukenluik
Inmiddels vult de woonkamer zich met gasten. Ze zetten hun tassen weg, nemen plaats aan de tafels of beginnen een potje pingpong. De harde technomuziek bij aankomst heeft plaatsgemaakt voor een warm geroezemoes.

We volgen Puk naar de keuken, waar 175 borden klaar staan om gevuld te worden. Op het menu: curry van bulgur, verse kippendijen en groenten. “Volgens Turks recept,” zegt de kok trots. Eén voor één melden de mannen zich bij het keukenluik, waar Puk en een collega-vrijwilliger borden volscheppen tot iedereen gegeten heeft.

Geen vangnet
Puk steekt graag haar handen uit de mouwen. “Als je iemand op straat ziet, kun je vaak niet meer doen dan een paar euro geven. Dat is zo weinig structureel,” zegt ze. “Hier kun je echt iets betekenen voor mensen naar wie weinig omgekeken wordt.”

We onderbreken het gesprek om enkele nieuwe mannen een bord eten te geven. Daarna vervolgt ze: “Het is schrijnend hoeveel mensen deze opvang nodig hebben. Het sociale vangnet in Nederland is uitgekleed. Er is woningnood, veel mensen leven onder de armoedegrens en arbeidsmigranten kunnen na ontslag zomaar op straat belanden.”

Van levensbelang
Ook Wouter van De Tussenvoorziening benadrukt hoe essentieel de koudweerregeling is. “Deze winter hebben we al zo’n zevenhonderd mensen opgevangen. Vooral januari was koud.” Wanneer het richting min tien graden gaat, trekt het Rode Kruis actief de straat op om buitenslapers binnen te halen. “Niet iedereen wil gebruikmaken van de opvang,” zegt Wouter. “Sommigen zeggen: ‘Maybe tomorrow.’ Maar onlangs is een vaste gast doodgevroren.”

Aan degenen die ondanks de kou toch buiten blijven, deelt het Rode Kruis sheltersuits uit: een combinatie van slaapzak, warme jas en regendichte bescherming. Ook krijgen buitenslapers warme thee of koffie en een veldbed als ze dat willen.

Kou vergeten
Gelukkig kiezen ook vannacht veel mannen voor de opvang aan de Savannahweg. Een van hen is een veertiger van Poolse afkomst, wiens naam we omwille van privacy niet noemen. Hij heeft net een schaakpotje gespeeld – “Gelijkspel,” zegt hij met een glimlach – en begint aan zijn tweede bord curry. “Ik ben altijd blij als ik in de bus vanaf het station hierheen rijd,” vertelt hij. “Hier vergeet ik de kou even.”

In de gaarkeuken wordt ondertussen het ontbijt voor de volgende ochtend klaargezet: vier sneetjes brood, een gekookt ei, margarine, chocoladepasta, pindakaas, een bakje vruchtenyoghurt, twee plakjes kaas en twee plakjes salami. “Een stevig ontbijt,” beaamt Puk, “maar ik vermoed dat veel mannen hier de rest van de dag op teren. Gelukkig is deze opvang er.”

Al stijgen de temperaturen nu, mogelijk wordt het weer kouder in maart. Dan is alle hulp welkom in de opvang! Wil je ook komen helpen, net als Puk? Mail projectleider Helma Brouwer: hbrouwer@redcross.nl.