Toby redt marathonlopers met hitteberoertes: “De ogen zijn wel open, maar er is niemand thuis”
08 mei 2026
Je krijgt al jeuk als je eraan denkt: de eikenprocessierups. Door zachtere winters en warmere voorjaren wordt het klimaat voor deze rups steeds aantrekkelijker. Daardoor verschijnen ze vaker én vroeger in het jaar. Met deze zeven tips bescherm je jezelf zo goed mogelijk tegen de jeuk en irritatie die de rups kan veroorzaken.
De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder. Ze leven in groepen en gaan ’s nachts gezamenlijk op zoek naar voedsel. Daarbij bewegen de dieren zich in een lange rij voort, als in een processie (optocht) dus. Ze zoeken voornamelijk naar eikenbladeren, dat is hun favoriete voedsel. Vandaar de naam: eikenprocessierups. Maar wat doe je om deze te vermijden en wat kun je doen als je toch last krijgt?
1. Houd ramen en deuren gesloten
De jeuk en huiduitslag die de eikenprocessierups veroorzaakt, komen door de microscopisch kleine brandhaartjes. Deze laat de rups los wanneer het zich bedreigd voelt. Met sterke wind kunnen deze haartjes soms wel vijftig tot honderd meter verderop terechtkomen. Houd daarom je ramen en deuren gesloten, vooral op warme en winderige dagen, om te voorkomen dat de brandharen je huis binnenwaaien.
2. Bedek armen, benen, hals en ogen tegen brandharen
Ga je wandelen in een bos of park waar veel eikenprocessierupsen te vinden zijn? Draag dan kleding met lange mouwen en lange pijpen om je huid zo veel mogelijk te bedekken. Bescherm ook je hals en draag een zonnebril om je ogen af te schermen. Zo verklein je de kans dat er brandharen op je huid of in je ogen terechtkomen.
3. Vermijd eikenbomen
Eikenprocessierupsen zitten vooral in eikenbomen. Je herkent besmette bomen aan dichte spinsels op de stam of de plakoksels van de bomen. Dit zijn hun nesten. Daarnaast worden deze bomen vaak gemerkt door gemeenten met afzetlint of waarschuwingsborden. Vermijd deze bomen en ga hier ook zeker niet bij op de grond zitten. Ook contact met de grond in de buurt van besmette bomen kan klachten veroorzaken.
4. Was je kleding na een wandeling
Ondanks dat je jezelf goed hebt ingepakt, kunnen brandharen blijven hangen op kleding. Deze kunnen later alsnog op je huid belanden. Zorg er daarom voor dat je na een wandeling in een risicogebied je kleding wast.
5. Gebruik plakband om haartjes te verwijderen
Zijn de brandharen toch op je huid beland en heb je last van jeuk of huidirritatie? Krab of wrijf dan niet. Probeer in plaats daarvan de brandharen van de huid te verwijderen met plakband of een kleefpleister. De brandhaartjes blijven aan het plakband vastzitten en komen zo los van de huid. Gooi het gebruikte materiaal direct weg. Om de jeuk te verzachten kun je een verkoelende zalf gebruiken, zoals mentholgel, aloë vera of calendulazalf.
6. Laat professionele hulp een nest verwijderen
Zie je nesten of rupsen in bomen in je tuin of buurt? Ga niet zelf aan de slag met gif of andere bestrijdingsmiddelen. Bij ondeskundige verwijdering kunnen juist extra brandharen vrijkomen, wat niet alleen schadelijk is voor de rups, maar ook voor jezelf en voor andere dieren en planten in de omgeving.
Meld een nest bij de gemeente of schakel professionele hulp in. Zij hebben de juiste kennis en middelen om de rupsen en hun nesten op een veilige en verantwoorde manier uit de bomen te verwijderen.
7. Geloof niet alle ‘huis-tuin-en-keuken’-tips
Rond de eikenprocessierups gaan een aantal onjuiste adviezen de ronde. Zo zou het helpen om de opgelopen bultjes te föhnen, je huid in te smeren met olie of vaseline, of te denken dat je alleen risico loopt als je dicht bij de rups blijft. Dit klopt niet, en kan zelfs averechts werken.
Een föhn kan bijvoorbeeld brandwonden veroorzaken en helpt niet tegen de huiduitslag. Olie of vaseline lijkt bescherming te bieden, maar bij het verwijderen kun je de brandharen juist alsnog in de huid wrijven. De brandharen kunnen tientallen meters door de lucht verspreiden, waardoor je ook klachten kunt krijgen zonder direct contact met de rups. En ook water maakt de brandharen niet onschadelijk: ze blijven actief, zelfs na regen of in een zwembad.
Is de eikenprocessierups gevaarlijk?
Contact met de brandharen van een eikenprocessierups kan leiden tot irritatie van de huid, ogen en luchtwegen en kunnen variëren van jeuk en rode bultjes tot hoesten of een branderig gevoel in de ogen. Bij iemand die vaker met de eikenprocessierups in aanraking komt, kunnen deze klachten steeds heviger worden. Bij ernstige klachten of benauwdheid is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts. Een zware allergische reactie? Lees hier wat je moet doen.
