Waarom toegang tot schoon water begint bij de stem van vrouwen 

Op Wereldwaterdag staan we stil bij het tekort aan water en sanitatie. Dat raakt iedereen, maar niet iedereen even hard. Vrouwen en meisjes dragen de zwaarste last. Als we het tekort écht willen oplossen, moeten we dus naar hen luisteren.

Eén op de vier mensen heeft geen toegang tot schoon water, en 1,5 miljard mensen heeft geen toegang tot een schone, bruikbare wc. Op Wereldwaterdag staan we stil bij deze wereldwijde crisis op het gebied van water, sanitatie en hygiëne.

“Vrouwen en meisjes worden extra hard geraakt door deze crisis. Toch worden hun behoeftes, wensen en kennis vaak niet meegenomen wanneer er plannen worden gemaakt om toegang tot veilig water en bruikbare wc’s te vergroten”, vertelt Marij Zwart, water- en hygiëne-expert bij het Rode Kruis. “Tijdens projecten in bijvoorbeeld Oeganda en Libanon gaan we in gesprek met vrouwen. Hun stem is leidend voor onze aanpak om water en sanitatie beter beschikbaar te maken.” Waarom? We geven je drie redenen.

1.       Vrouwen en meisjes dragen de zwaarste last

Een tekort aan voorzieningen raak vrouwen vaak harder. Hoe dat werkt? Hier wat feiten op een rij:  

Zorgtaken en ziekte 
De zorg voor kinderen en zieken ligt nog vaak bij vrouwen, maar dat is niet zonder gevaar. Marij: “Onveilig drinkwater en sanitatie veroorzaken besmettelijke ziektes zoals cholera en hepatitis A. Maar bijvoorbeeld ook diarree, wat wereldwijd nog altijd behoort tot de top 3 doodsoorzaken van kinderen onder de vijf jaar. Door schoon water beter beschikbaar te maken kan de overdracht van deze ziektes worden voorkomen.”

Menstruatie 

Tijdens de menstruatie is toegang tot veilige, schone voorzieningen met privacy extra belangrijk. Als die er niet is, blijven meisjes bijvoorbeeld vaak thuis van school.

Misbruik 
Op weg naar de wc zijn vrouwen kwetsbaar voor misbruik. “Vooral ’s nachts, als de wc slecht verlicht is of ver van huis staat, hebben vrouwen een grotere kans om te worden lastiggevallen. In sommige gevallen zien vrouwen er zo tegenop om ’s nachts naar de wc te gaan dat ze nauwelijks nog drinken. Dat kan ernstige gevolgen hebben voor hun nieren.”

2.       Standaardvoorzieningen zijn vaak vrouwonvriendelijk

Uit onderzoek blijkt dat noodtoiletten, gebouwd door humanitaire organisaties, door 40% van de vrouwen niet gebruikt worden. “Dit komt bijvoorbeeld doordat de wc’s te ver weg, te donker of te vies zijn. Veel zijn ook niet goed ontworpen, waardoor ze snel kapotgaan of slecht schoon te houden zijn.” 

Maar het kan anders. Marij: “In Libanon probeerden vrouwen een testmodel van een wc uit. Vervolgens vertelden ze ons wat ze ervan vonden. Op basis van die feedback zijn de uiteindelijke wc’s gebouwd.”  Door vrouwen eerder te betrekken, is het eindresultaat ook voor hen bruikbaar.    

3.       Wensen en behoeftes zijn contextafhankelijk

Een veilige, schone omgeving ziet er niet voor iedereen hetzelfde uit. “Het Oegandese Rode Kruis spreekt daarom niet alleen vrouwen in vluchtelingenkampen, maar ook meiden op school. Deze groepen worstelen met hele verschillende dingen”, vertelt Marij. Naast leeftijd bepalen ook cultuur en omgeving de wensen en behoeftes van mensen. 

Het is daardoor onmogelijk om op afstand te bepalen aan welke eisen sanitatie en watervoorzieningen moeten voldoen. Alleen door lokale vrouwen te spreken en hun kennis, wensen en behoeftes mee te nemen, kun je iets maken dat écht nuttig is voor mensen.  

Het Rode Kruis en water

Te weinig, te veel of te vuil: water is van levensbelang, maar kan ook een stortvloed aan uitdagingen met zich meebrengen. Denk aan extreme droogte, zware overstromingen of ziekte-uitbraken door vervuild water. Door klimaatverandering worden deze problemen steeds erger. Op Wereldwaterdag staan we stil bij het belang van schoon en veilig water voor iedereen. Het Rode Kruis helpt in verschillende projecten wereldwijd gemeenschappen om te gaan met de risico’s en gevaren van water.