Wat doe je bij een brandwond door vuurwerk tijdens oud en nieuw?

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker tijdens oudejaarsavond. Naar verwachting wordt er deze jaarwisseling meer geknald dan ooit, ook met illegaal vuurwerk. Het risico op ernstige verwondingen is daardoor groot. Weten wat je moet doen kan veel ellende voorkomen, want snel en goed handelen kan het verschil maken tussen behoud of verlies van je vinger of oog.

Dit is de laatste jaarwisseling dat er in Nederland zelf vuurwerk mag worden afgestoken, en dat merken vuurwerkverkopers goed. Hoewel het aantal vuurwerkgewonden de afgelopen jaren iets daalde, nemen incidenten met zwaar vuurwerk juist toe. Hevige explosies zorgen voor brandwonden, ernstig letsel aan ogen, oren, afgerukte vingers en zelfs hersenschuddingen.  

Bij elke incident schat je in hoe ernstig het is en bel je 112 of de huisarts. Daarna verzorg je het slachtoffer. Luister ook naar de centralist aan de andere kant van de lijn, die je vertelt wat je moet doen en je erdoorheen loodst.

Cees van Romburgh, EHBO-expert

Brandwonden zijn er in drie categorieën, zo herken je ze:

1. Eerstegraads (oppervlakkig): de huid is rood, licht gezwollen, droog en pijnlijk, maar niet kapot. 
2. Tweedegraads (ondiep): de huid is rood, glanzend en pijnlijk. Vaak ontstaan er blaren. Dit type komt het meest voor bij vuurwerkongelukken.
3. Derdegraads (diep): de huid is droog, wit en perkamentachtig of juist zwart van kleur. Dit type wond doet weinig pijn, omdat de zenuwen beschadigd zijn.

Wat doe je bij een brandwond? 

De belangrijkste regel om te onthouden bij brandwonden is simpel: eerst water, de rest komt later! Volg deze stappen:  

1. Verwijder kleding. Haal kleding weg die op of rond de brandwond zit.
2. Koel direct. Gebruik lauw, zacht stromend kraanwater. Kies een temperatuur die aangenaam is voor het slachtoffer. 
3. Koel 10-20 minuten. Richt de waterstraal boven de wond, zodat het water niet te hard op de beschadigde huid komt. Koel alleen de brandwond en voorkom onderkoeling. 
4. Dek af. Gebruik plastic huishoudfolie, steriel verband of een schone doek om de wond te beschermen. 

Bel of laat 112 bellen als je twijfelt over de ernst van de wond, of als:  

• De brandwond heel groot is: 10 keer zo groot als je hand of nog groter. 
• Het slachtoffer hees is, piepend ademt, benauwd is of blijft hoesten.
• Het slachtoffer suf is en minder goed of helemaal niet reageert.

Vingers, handen en ogen in gevaar door vuurwerk

Naast brandwonden raken er ook ieder jaar vingers, handen en ogen beschadigd door vuurwerk. Bij afgerukte vingers:

1. Stop de bloeding door druk op de wond uit te oefenen.
2. Dek de wond af met een verband, doek of shirt en blijf druk uitoefenen.
3. Bel direct 112.
4. Bewaar de vinger in een plastic zak, op koud water en ijs.

Lees meer over hoe je hulp biedt bij deze verwondingen.   

Voorop staat dat een brandwond altijd zo snel mogelijk met water gekoeld moet worden. Als er geen water is gebruik dan hydrogel, een waterrijke gel. Als er al met water is gekoeld, gebruik dan geen hydrogel meer. Breng geen boter, olie, zalf tandpasta, lotion of andere middelen op de brandwond. Laat verdere hulp over aan medische specialisten.

Louise Schalkoort, EHBO-instructeur

Altijd voorbereid met de EHBO-app 

Wil je direct weten wat je moet doen bij brandwonden of andere noodsituaties? Bijvoorbeeld bij oogletsel of als iemand bewusteloos is? Met onze gratis EHBO-app heb je altijd de juiste tips bij de hand. Schrijf je ook in voor onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks EHBO-tips en updates.