El Niño is begonnen: hoe goede voorbereiding levens beschermt

Het weerfenomeen El Niño is begonnen en dreigt in 2026 en 2027 wereldwijd voor extreem weer te zorgen. Van overstromingen tot extreme hitte en langdurige droogte, waarbij vooral mensen in kwetsbare omstandigheden hard worden geraakt. Om de gevolgen van het fenomeen te beperken, moeten we nu handelen.

El Niño komt eens in de twee tot zeven jaar voor en ontstaat wanneer het zeewater in de Stille Oceaan opwarmt en windpatronen veranderen. Het gevolg is wereldwijd te merken door hoge temperaturen, langdurige droogte en hevige regenval. Het extreme weer duurt gemiddeld een half jaar met een piek in december. De vorige eindigde kortgeleden, in 2024. Dit jaar wordt er gesproken van een super-El Niño: een extra krachtige met verwoestende gevolgen voor miljoenen mensen.

Voedselnood in grote delen van de wereld 

In landen als Soedan en Zuid-Soedan zal El Niño waarschijnlijk zorgen voor meer droogte. Tijdens het belangrijkste landbouwseizoen kan dat leiden tot mislukte oogsten en toenemende honger. Ook in het Midden-Oosten worden ernstige watertekorten verwacht. En in gebieden zoals Somalië en Bangladesh dreigt een dubbele ramp: droogte afgewisseld met zware overstromingen. 

En dat is een extra klap voor mensen die al in een moeilijke positie verkeren, bijvoorbeeld door conflicten in de regio. Harm Goossens, directeur van het Nederlandse Rode Kruis licht dit toe: “Droogte zorgt voor mislukte oogsten en drijft voedselprijzen verder op, die al hoog zijn door dure brandstof en kunstmest. Voor mensen in Soedan, Zuid-Soedan en het Midden-Oosten leidt dat tot ernstige voedselnood. Dit zijn mensen die nu al consequent te weinig eten hebben.”

Daarnaast versterken de effecten van El Niño de bestaande klimaatproblemen. Zo wordt het extreme weer nog heviger en komt het vaker voor, waardoor hittegolven, overstromingen en droogte elkaar sneller opvolgen.  

Wij helpen vóór de ramp

Vandaar dat we niet afwachten tot de effecten echt merkbaar worden, maar ondernemen hulpverleners van het Rode Kruis nu al wereldwijd actie. In regio’s die het hardst worden getroffen, worden nu al hulpgoederen zoals voedsel, water en hygiënepakketten naar risicogebieden gebracht. Tegelijkertijd monitoren we samen met meteorologische diensten continu de weersvoorspellingen, zodat we weken of zelfs maanden van tevoren kunnen ingrijpen. 

“Door eerder in actie te komen, voorkomen we veel leed én is hulp uiteindelijk goedkoper en effectiever”, vertelt Harm. “We helpen boeren bijvoorbeeld om hun oogst eerder binnen te halen als droogte dreigt, zodat er minder voedsel verloren gaat. Ook krijgen boeren droogtebestendige zaden en ontvangen gezinnen vooraf al financiële steun om prijsstijgingen op te vangen. We vullen watertanks vóór droogte toeslaat. En we evacueren gezinnen op tijd uit overstromingsgebieden en zorgen dat er opvangplekken zijn met schoon water en medische zorg.” 

Voorbereid op extreem weer

In actie komen vóórdat een ramp toeslaat, dat is essentieel in een wereld waar extreem weer steeds vaker voorkomt.  Daarom investeert het Rode Kruis wereldwijd samen met lokale gemeenschappen in voorbereiding op rampen. Zo beperken we schade en beschermen we levens. Want rampen maken geen onderscheid, en wij ook niet. We zijn er voor wie dan ook, waar dan ook, waarom dan ook. Voor, tijdens en na een ramp.