Grote zorgen om toekomst mensen zonder verblijfspapieren en hulpverleners

Niet naar de dokter gaan terwijl je ernstig ziek bent of juist iemand in nood niet helpen uit angst om de wet te overtreden. Vanavond stemt de Tweede Kamer over strafbaarstelling ‘illegaliteit’. Dit wetsvoorstel zorgt ervoor dat mensen zonder geldige verblijfspapieren strafbaar worden en ook de hulp aan deze mensen onder druk komt te staan.

In Nederland leven mensen zonder geldige verblijfspapieren dagelijks met de angst om gezien te worden en teruggestuurd te worden naar het land dat ze ontvlucht zijn. Met het aannemen van de wet vrezen we voor de gezondheid, veiligheid en mensenrechten van mensen die in Nederland verblijven zonder geldige papieren.

Onbegrijpelijk voorstel 

Deze groep mensen heeft nu al in een zeer kwetsbare positie in onze maatschappij. Door deze nieuwe wet zal hun positie alleen maar verder verslechteren. De drempel om hulp te zoeken wanneer zij ziek en gewond zijn, wordt hiermee alleen maar hoger.

Harm Goossens, directeur van het Nederlandse Rode Kruis: “Het feit dat je mens bent, is niet strafbaar. Dat is voor het Rode Kruis echt onbegrijpelijk. Het voorstel raakt direct aan fundamentele mensenrechten. Bovendien maakt het Rode Kruis zich ernstige zorgen over wat dit betekent voor de positie van mensen zonder verblijfspapieren. Dit gaat over ouderen, gezinnen met kinderen. Zij leven al op een manier die velen zich niet voor kunnen stellen. Vaak in armoede, met beperkte toegang tot zorg, een woning en bescherming.” 

Angst om te helpen 

Niet alleen bij mensen zonder geldige verblijfspapieren, maar ook bij hulporganisaties neemt de angst om hulp te verlenen toe. Deze wet brengt hen in een lastig pakket. De wetsaanpassing biedt onvoldoende zekerheid voor hulpverleners. Het is niet duidelijk of hulpverleners straks toch strafrechtelijk risico lopen wanneer zij humanitaire hulp bieden. Volgens de Raad van State bestaat die mogelijkheid nog altijd. Wij benadrukken dat mensen en organisaties die solidariteit tonen en anderen helpen, en mogen daar nooit risico op vervolging mee riskeren.

Nu al zien we dat zorginstellingen soms medische hulp weigeren aan mensen zonder papieren, omdat zij niet goed weten wat ze wel en niet mogen doen. Deze onzekerheid kan ertoe leiden dat zij minder bereid zijn om hulp te bieden. Het zijn degenen in de meest kwetsbare positie die daaronder lijden, zoals ernstig zieken en slachtoffers van geweld.

Harm: “Dit is heel zorgelijk. Het kan ervoor zorgen dat mensen in nood nóg minder hulp durven te vragen of minder mensen hulp durven te bieden. Voorop staat dat het Rode Kruis te allen tijde hulp blijft verlenen aan mensen. Het Rode Kruis zal nooit aan mensen vragen of zij hier ‘legaal’ zijn. Wij bieden hulp aan mensen in nood. En dat blijven we doen, want zo werkt het Rode Kruis overal ter wereld.”  

Ondermijning Nederlandse aanpak tegen mensenhandel

Onder de groep mensen die zonder geldige verblijfspapieren in Nederland is, bevinden zich ook slachtoffers van mensenhandel. We zien in de praktijk dat deze mensen nu al bang zijn om hulp te vragen en de verwachting is dat dit met de nieuwe wet alleen maar toeneemt. De drempel voor slachtoffers om aangifte te doen wordt door strafbaarstelling nog hoger. Op deze manier blijft uitbuiting doorgaan en zijn daders steeds moeilijker op te sporen. Dat ondermijnt de Nederlandse aanpak tegen mensenhandel. 

Onze oproep 

Het Rode Kruis roept op om mens-zijn niet strafbaar te maken en humanitaire hulp altijd toegankelijk te houden voor mensen in nood. Want toegang tot zorg is een mensenrecht.