Een noodsituatie? Voorbereiden doe je niet alleen
10 april 2026
Ook Nederland krijgt komende jaren steeds meer te maken met extreem weer als gevolg van klimaatverandering. Toch zijn we onvoldoende voorbereid op droogte, hitte of wateroverlast volgens een nieuw rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving. En dat heeft gevolgen voor de veiligheid en gezondheid van iedereen in Nederland.
Nederland is slecht voorbereid op extreem weer als gevolg van klimaatverandering, blijkt uit een nieuw rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Volgens het rapport zal het extreme weer (in de vorm van hitte, droogte en wateroverlast) een steeds grotere invloed hebben op het leven van mensen in Nederland. De gevaren van extreem weer voor gezondheid en veiligheid gelden voor iedereen, maar sommige groepen zullen extra hard geraakt worden.
1. Meer ziekte door hitte
Het wordt steeds warmer, we krijgen meer tropisch warme dagen (waarop het meer dan 30°C wordt) en ook hittegolven worden langer en komen vaker voor. Vooral mensen in kwetsbare posities zoals ouderen, baby’s of chronisch zieken zullen de gevolgen van de hitte merken. Naar verwachting zullen er door de stijgende temperaturen elk jaar 250 mensen meer overlijden aan hitte dan het jaar ervoor. Vooral inwoners van steden hebben daar last van. In dichtbebouwde steden met weinig groen en veel steen en asfalt, blijft de warmte hangen en wordt het steeds moeilijker om koelte te vinden.
Ook veel huizen zijn niet gebouwd om koel te blijven als de temperatuur blijft stijgen zoals verwacht. Twee derde van de meergezinswoningen, zoals galerij- of portiekflats, zal in 2050 onvoldoende bescherming bieden tegen de verwachte temperaturen.
2. Watertekort en natuurbranden door droogte
Naar verwachting zullen er meer én langere periodes van droogte zijn, vooral in het voorjaar. Daardoor nemen de risico’s op watertekorten toe: er zal niet genoeg water zijn om alle huishoudens, landbouw en datacentra te voorzien.
Ook de natuur ondervindt gevolgen van de droogte. Door weinig regenval zijn bossen vatbaarder voor brand. We moeten dus rekening houden met een toename van het aantal natuurbranden in de zomermaanden. Bovendien groeit de kans dat er meerdere natuurbranden tegelijk voorkomen.
3. Problemen met infrastructuur en stroomuitval door wateroverlast
Extreem zware en langdurige regenval zullen we in de toekomst ook vaker meemaken. Regenval is extreem als er in slechts één uur 25 millimeter regen of meer valt. Daardoor krijgen we steeds vaker te maken met wateroverlast. Dat kan grote gevolgen hebben voor de infrastructuur: riolen kunnen het water niet meer afvoeren, waardoor straten onder water komen te staan. Mensen kunnen zich dan moeilijk verplaatsen, waardoor belangrijke plekken zoals ziekenhuizen soms nauwelijks bereikbaar zijn.
Daarnaast kan het vele water ertoe leiden dat oogsten mislukken, met als gevolg te weinig voedsel in de supermarkten. Ook energiecentrales kunnen bij overstromingen grote problemen ervaren, wat het risico op stroomuitval vergroot.
Niet iedereen even hard geraakt
De gevolgen van klimaatverandering raken niet iedereen in dezelfde mate. Vooral mensen in een kwetsbare positie worden hard getroffen. Denk aan mensen met een kwetsbare gezondheid, die extra gevoelig zijn voor de stijgende temperaturen, en aan mensen die slecht ter been zij en zich bij een overstroming moeilijk in veiligheid kunnen brengen.
Ook is voorbereiden op extreem weer niet voor iedereen een optie. Want je huis isoleren of een airco aanschaffen om de hitte buiten de deur te houden, kost veel geld. Door mensen in kwetsbare posities te ondersteunen bij de voorbereiding op extreem weer, kunnen we veel pijnlijke situaties voorkomen.
Actie is nu nodig
De tijd om te handelen is nú. Het Rode Kruis staat klaar om te helpen en ondersteunt mensen die geraakt worden door klimaatverandering, ook in Nederland. Maar de situatie schreeuwt om meer dan noodhulp alleen: preventieve actie is hard nodig. Door nu in te grijpen, kunnen we rampzalige situaties in de toekomst voorkomen.
