Klimaatverandering in Nederland: 3x hoe ons leven gaat veranderen
07 april 2026
Water is de bron van alles: zonder water geen leven, geen voedsel, geen veiligheid. Maar door klimaatverandering vormt water steeds vaker een bedreiging. Het Rode Kruis werkt daarom samen met partners in het project Water at the Heart of Climate Action om gemeenschappen in onder andere Ethiopië en Zuid-Soedan beter te beschermen. Niet alleen met waarschuwingen, maar ook met praktische middelen om écht in actie te komen.
In de landen rond de rivier de Nijl worden mensen steeds vaker getroffen door droogte en overstromingen. Soms valt er maanden geen regen, waardoor oogsten mislukken en vee sterft. En dan komt er ineens zóveel regen dat dorpen onder water komen te staan en drinkwater vervuild raakt. Voorbereid zijn op zulke situaties kan het verschil maken tussen leven en dood – maar alleen als waarschuwingen op tijd komen én mensen weten hoe ze moeten handelen.
Water at the Heart: vroegtijdig waarschuwen, sneller handelen
Om dat te verbeteren is het meerjarige project Water at the Heart of Climate Action opgezet. Met steun van de Nederlandse overheid werkt het Rode Kruis hierin samen met de World Meteorological Organization (WMO), United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR), Systematic Observations Financing Facility (SOFF) en andere lokale partners. Het programma verbindt wereldwijde wetenschap met lokale oplossingen: van betere metingen en voorspellingen tot duidelijke waarschuwingen en praktische hulpmiddelen. Zo dragen we bij aan de wereldwijde ambitie om in 2027 iedereen te beschermen met een betrouwbaar waarschuwingssysteem.
Luisteren naar wat mensen zelf zeggen
“Het krachtige aan dit project is dat het begint bij de gemeenschappen zelf”, vertelt Floor Lammers, programmamanager bij het Rode Kruis. “In dorpsbijeenkomsten en gesprekken tekenen mensen hun eigen kwetsbaarheden en oplossingen. Zo ontstaat een eerlijk beeld: waar liggen de risico’s, wie wordt het hardst geraakt, en welke hulp helpt écht?”
Ethiopië: vrouwen aan de frontlinie
In de Somali-regio in het oosten van Ethiopië vertelden vrouwen dat ze wel waarschuwingen krijgen voor droogte of overstromingen, maar vaak niet de middelen hebben om erop te reageren. Gezinnen hebben meestal geen geld of materialen om water op te slaan of naar veiligere plekken te gaan.
Hun zorgen gaan niet alleen over drinkwater en oogsten, maar ook over de gezondheid van hun kinderen en menstruatie-hygiëne tijdens rampen. Samen met het Rode Kruis maken zij daarom plannen voor veilige waterpunten, opvangplekken en betere sanitaire voorzieningen. Zo leiden waarschuwingen ook écht tot actie.
Zuid-Soedan: waarschuwen met tekeningen
“Maar we vragen niet alleen wát mensen nodig hebben, maar ook hóe ze die informatie of middelen willen krijgen”, gaat Floor verder. “Soms is dat via radio of telefoons, soms juist via de moskee of een vrouwenvereniging. Alleen als je aansluit bij bestaande structuren, komen waarschuwingen echt aan.”
Dat zie je ook in Zuid-Soedan. Daar gaven gemeenschappen in de plaatsen Bor en Kapoeta aan dat zij waarschuwingen beter begrijpen wanneer deze in beeld worden gebracht. Daarom ontwikkelden vrijwilligers van het Rode Kruis in Zuid-Soedan eenvoudige infographics voor waarschuwingen bij overstromingen. Deze tekeningen laten direct zien wat er gaat gebeuren en welke stappen nodig zijn. Daarnaast worden stevige waterpompen en latrines gebouwd, krijgen gezinnen hygiënevoorlichting en zijn er lokale rampenteams opgezet die snel kunnen reageren als er wateroverlast dreigt.
“Je ziet hoe trots mensen zijn dat ze zelf kunnen bijdragen aan de veiligheid van hun dorp”, vult Floor aan. “Die lokale inzet is de sleutel tot blijvende verandering.”
Samenwerken over grenzen heen
Maar waterproblemen stoppen niet bij landsgrenzen. Dankzij het project Water at the Heart of Climate Action werken landen in de Nijlregio toe naar een situatie waarin zij dezelfde informatie over regen en rivierstanden delen. Het doel is dat als in Oeganda een rivier buiten haar oevers treedt, Zuid-Soedan dat direct kan zien en zich kan voorbereiden.
“Zo willen we ervoor zorgen dat informatie van satellieten en weerstations niet in een rapport blijft hangen, maar echt bij de dorpen die geraakt worden terechtkomt”, legt Floor uit. “Daar kunnen mensen het verschil maken, bijvoorbeeld door zandzakken neer te leggen, vee te verplaatsen of water op te slaan.”
Het Rode Kruis en water
Het Nederlandse Rode Kruis helpt wereldwijd gemeenschappen omgaan met waterrisico’s en -gevaren. Dat doen we tijdens noodsituaties, maar ook door gemeenschappen op de lange termijn weerbaarder te maken tegen klimaatverandering. Op het gebied van water hebben we veel kennis in huis. Deze week zijn onze experts aanwezig tijdens World Water Week in Stockholm (24–28 augustus 2025), om samen met andere organisaties kennis te delen over water en te werken aan nieuwe oplossingen.
