Rode Kruis verwacht toename mensen in voedselnood door stijgende prijzen
21 april 2026
Het Rode Kruis maakt zich grote zorgen over de voorgestelde ‘wet tot strafbaarstelling van onrechtmatig verblijf’. Volgend jaar kunnen mensen zonder verblijfspapieren verder in de verdrukking komen, als een voorgestelde wetsaanpassing erdoorheen komt. Deze groep zal dan geen hulp meer durven zoeken, bijvoorbeeld als ze ziek zijn. Ook het lot van de hulpverlener blijft onzeker.
Volgende week maandag overlegt de Tweede Kamer over de aanpassing van de wet. Het Rode Kruis vreest voor de gezondheid, veiligheid en mensenrechten van hen die in Nederland verblijven zonder geldige papieren. Het gaat om een diverse groep wiens toegang tot deze voorzieningen nu al kwetsbaar is. Zij zoeken straks geen hulp wanneer zij ziek en gewond zijn, of slachtoffer van uitbuiting. Het Rode Kruis vangt zorgwekkende signalen op van organisaties én de mensen zelf over toegenomen angst en een onduidelijke toekomst. Waarschijnlijk verdwijnen zij straks onder de radar en weet niemand hen nog goed te bereiken.
Geen hulp durven vragen
Het Rode Kruis ziet nu al dat zorginstellingen soms medische hulp weigeren aan mensen zonder papieren, omdat zij niet goed weten wat ze wel en niet mogen doen voor hen. Dat zorgt voor onzekerheid en kan er zelfs toe leiden dat zij minder bereid zijn om hulp te bieden. Het zijn degenen in de meest kwetsbare positie die daaronder lijden. Denk aan zieken die geen zorg krijgen en slachtoffers van geweld die geen hulp durven vragen óf ontvangen. Een huisbaas zet hen soms zomaar op straat, mensen voelen zich buiten onveilig en kinderen gaan niet meer naar school.
De voorgestelde wetsaanpassing biedt volgens het Rode Kruis bovendien onvoldoende zekerheid voor hulpverleners. Het is niet duidelijk of hulpverleners straks toch strafrechtelijk risico lopen wanneer zij humanitaire hulp bieden. Volgens de Raad van State bestaat die mogelijkheid nog altijd. Strafbaarstelling leidt zo tot verwarring in de samenleving: mensen zonder papieren worden strafbaar en hulpverleners weten niet waar zij aan toe zijn.
Slachtoffers mensenhandel de dupe
Het Rode Kruis vindt dat er ook stil moet worden gestaan bij slachtoffers van mensenhandel. De hulporganisatie ziet in de praktijk dat deze mensen nu al bang zijn om hulp te vragen en de verwachting is dat dit met de nieuwe wet alleen maar toeneemt. Laagdrempelige hulp aan hen is belangrijk, omdat dit ervoor zorgt dat zij in beeld blijven. Bovendien wordt de drempel om aangifte te doen voor slachtoffers van delicten zoals mensenhandel door strafbaarstelling nog hoger.
Op deze manier blijft uitbuiting doorgaan en zijn daders nog moeilijker op te sporen. Dat ondermijnt de Nederlandse aanpak tegen mensenhandel. Het Rode Kruis roept de Tweede Kamer op om mens-zijn niet strafbaar te maken en humanitaire hulp altijd toegankelijk te houden voor mensen in nood. Een echte oplossing kan alleen met een humane en eerlijke aanpak.
