Rode Kruis waarschuwt voor ernstige gevolgen van migratiepact voor mensen op de vlucht

Als het Europese Asiel- en Migratiepact op 12 juni ingaat, komen migranten in kwetsbare posities mogelijk ernstig in de knel. Daarvoor waarschuwt het Rode Kruis. Zo kunnen kwetsbaarheden van mensen, zoals een trauma of als iemand slachtoffer van marteling of mensenhandel is, onopgemerkt blijven bij de nieuwe, korte screening. Ook kunnen mensen in een kwetsbare positie in detentie terechtkomen. Het Rode Kruis roept op om zorgvuldiger te werk te gaan en kwetsbare groepen zoals kinderen altijd uit te zonderen van detentie.

Kwetsbaarheden blijven verborgen

Eén van de nieuwe procedures is de screening van mensen die aankomen in Nederland. Binnen één dag screent de overheid of iemand bijzondere behoeften heeft. Mensen vullen hiervoor zelf een formulier in. Het Rode Kruis vreest dat kwetsbaarheden niet goed opgemerkt worden in deze korte tijd, zeker als mensen deze zelf moeten aangeven. Vooral als dit minder zichtbare kwetsbaarheden zijn, zoals bij een trauma of als iemand slachtoffer is van mensenhandel, is meer tijd nodig om iemands situatie te begrijpen.

Suzanne Segaar, hoofd Nationale Hulp van het Rode Kruis: “We zien dat mensen die een traumatische reis achter de rug hebben, hun verhaal vaak niet durven te delen uit angst voor de politie en autoriteiten. Daardoor blijven hun kwetsbaarheden in eerste instantie verborgen. Op onze eigen opvanglocaties zien we ook dat gezondheidsproblemen en trauma pas na enige tijd zichtbaar worden. Het is belangrijk zorgvuldig te bepalen welke verblijfsprocedure en opvang iemand nodig heeft. Mensen kunnen anders onterecht in de grensprocedure en grensdetentie belanden of op een opvanglocatie zonder toegang tot de voorzieningen die zij nodig hebben.”

Kinderen horen nooit in detentie

De overheid kan mensen in bepaalde gevallen in detentie plaatsen. Het Rode Kruis dringt erop aan kinderen en andere mensen in kwetsbare posities hiervan volledig uit te zonderen. Opsluiting is schadelijk voor het welzijn van migranten, vooral voor kinderen, ouderen, zwangere vrouwen, slachtoffers van marteling of mensenhandel, LGBTQI-personen en mensen met een beperking. Ook voor mensen die al trauma’s opliepen tijdens hun reis is detentie extra schadelijk.

Segaar: “Wij maken ons ernstig zorgen over de mogelijkheid om kinderen in detentie te plaatsen. Onderzoek laat zien dat dit grote gevolgen heeft voor hun fysieke en mentale gezondheid, ook wanneer ze bij hun familie zijn. Elk kind moet kunnen opgroeien op een plek die zijn of haar veiligheid en ontwikkeling beschermt. Vrijheid moet dus altijd de norm zijn.”

Pact biedt ook kansen voor betere opvang

Het nieuwe migratiepact stelt ook eisen aan de opvang van mensen die bescherming zoeken, onder andere rond (de toegang tot) voorzieningen, integratie, rechtsbijstand en de positie van kwetsbare groepen. Het Rode Kruis roept op om deze kans aan te grijpen om de opvang in Nederland te hervormen, want al jarenlang zijn er te weinig plekken en verblijven te veel mensen op ongeschikte locaties.

Zorg daarom voor meer structurele, menswaardige opvangplekken, zodat we mensen op de vlucht een plek kunnen bieden, ook wanneer het aantal mensen dat naar Nederland komt stijgt. Toets daarnaast regelmatig en onafhankelijk of opvanglocaties aan de regels blijven voldoen, en zorg ervoor dat opvang aansluit bij de duur van iemands verblijf.

“Het Rode Kruis ziet nog steeds veel mensen langdurig verblijven op locaties die daar niet voor zijn bedoeld, zoals noodopvang. Bewoners hebben daar weinig of geen privacy, kunnen niet zelf koken en hebben beperkte toegang tot (psychosociale) zorg. Ook zijn niet alle locaties kindvriendelijk. Zet als nieuw kabinet dus snel stappen om de opvang te verbeteren”, aldus Segaar.