Het water stijgt: aandacht voor de Cariben kan niet langer wachten
20 mei 2026
Of je nu geniet van het zonnetje of puffend voor je ventilator zit, je hebt het ongetwijfeld gemerkt: het is warm. De temperaturen zijn opvallend hoog voor deze tijd van het jaar. Daar moeten we aan wennen, want het wordt de komende jaren steeds warmer. Voor de een is dat best lekker, voor de ander een groot gevaar.
Het ene na het andere temperatuurrecord wordt verbroken. Zo was afgelopen 29 mei de warmste ooit gemeten. Dat kwam door de zogeheten ‘hittekoepel’ die de afgelopen weken warme lucht boven delen van Europa vasthield. Dit soort verschijnselen komen door klimaatverandering steeds vaker voor.
Vooral steden warmen extra snel op. Door asfalt en beton blijft hitte hangen, waardoor het er tijdens warme dagen tot wel zeven of acht graden warmer kan zijn dan in groene omgevingen. Extreme hitte wordt dus steeds normaler. Maar zijn we daar wel op voorbereid?
Hitte is niet onschuldig
Je denkt misschien: ‘lekker warm’. Maar de gevolgen van extreme hitte zijn zorgwekkend en worden vaak onderschat. Ze vormen een serieus gezondheidsrisico en kunnen zelfs fataal zijn. Het Klimaatcentrum van het Rode Kruis onderzocht in een nieuwe studie het effect van de toenemende hitte in Zuid-Azië en luidt de noodklok: een grote groep mensen loopt gevaar door de toenemende hitte. En zonder maatregelen wordt dat gevaar alleen maar groter.
Ook in Europa eist de hitte levens. In de zomer van 2025 overleden in Europa 24.400 mensen aan hitte. In ruim twee derde van de gevallen kwam dat door klimaatverandering. Het is dus waarschijnlijk dat verdere opwarming nog veel meer levens zal kosten.
Overstromingen en bosbranden
Niet alleen de hitte zelf is schadelijk: ook de gevolgen ervan veroorzaken op hun beurt weer problemen. Door stijgende temperaturen smelten de ijskappen, wat leidt tot een stijgende zeespiegel. Tegelijkertijd zorgen aanhoudende hitte en extreme droogte ervoor dat oogsten mislukken en natuurbranden vaker voorkomen.
Die effecten versterken elkaar. Droogte maakt natuur kwetsbaarder voor brand, terwijl misoogsten kunnen leiden tot voedseltekorten. Ook in Nederland neemt de kans op natuurbranden toe. Hitte raakt dus niet alleen onze gezondheid, maar ook onze leefomgeving en voedselvoorziening.
Hoe gaan we hiermee om?
We moeten ons dus voorbereiden op een toekomst met meer extreme hitte. Misschien dat jij er wel aan kan wennen, maar voor sommige mensen is dat een stuk lastiger. Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen mensen met een kwetsbare gezondheid of een beperking hebben meer last van hitte. Ook mensen die veel buiten werken zijn extra gevoelig.
Ben jij iemand die geniet van het warme weer? Superfijn! Maar bel ook even oma op om te vragen hoe het gaat, of breng een flesje water langs bij mensen die op straat aan het werk zijn. Als we elkaar helpen, komen we de hete periodes beter door!
Een goed plan is het halve werk
Ook de Nederlandse overheid speelt een belangrijke rol in het beschermen van mensen tegen extreme hitte. Met een lokaal hitteplan kunnen gemeentes zich voorbereiden en gezondheidsrisico’s beperken. Toch heeft de meerderheid van de gemeenten zo’n plan niet en zijn dus slecht voorbereid op de steeds hetere toekomst.
Naast acute maatregelen is dan ook een structurele aanpak nodig. Denk aan meer groen in de stad, koele openbare ruimtes en hittebestendige woningen. In steeds meer gemeenten is daarvoor een zogenaamd Integraal Actieplan Hitte opgesteld. In mei 2026 hebben slechts 63 gemeenten in Nederland zo’n plan liggen of werken eraan. Dat aantal moet snel groeien om mensen in het hele land goed te beschermen.
Het Rode Kruis en hitte
Wereldwijd zet het Rode Kruis zich in om de impact van hitte op het leven van mensen te verminderen. We zetten bijvoorbeeld in op goede waarschuwingssystemen en beschikbaarheid van water. Ook werken we aan projecten om de impact van natuurrampen te verminderen, zoals bosbranden of het verlies van voedselgewassen door hitte en droogte.
In Nederland helpen we gemeenten om lokale hitteplannen op te stellen en informeren we mensen over de gevaren van hitte en hoe ze zich kunnen beschermen. Zo helpen we met bewustwording en voorbereiding.
