Droogte
Elke zomer is het weer de vraag: gaat het veel regenen, of juist niet? Wordt de grond kurkdroog, of juist drijfnat? Dat heeft namelijk grote gevolgen. Denk aan de oogst, de prijs van groente en een grotere kans op overstromingen.
Maar wanneer is het eigenlijk écht droog? En wat kunnen we doen om de gevolgen van extreme droogte te beperken? Dat leggen we op deze pagina uit.
Wat is droogte?
Als het één week erg warm is en het niet regent, betekent dat niet gelijk dat er sprake is van droogte. Er wordt volgens het KNMI pas van droogte gesproken als het langere tijd minder regent dan normaal, én als er veel water verdampt.
Kort gezegd: droogte ontstaat als er over een langere periode meer water verdampt dan er via regen bij komt.
Het droogste jaar van deze eeuw in Nederland was in 2022. Toen viel er heel weinig regen en scheen de zon volop. Daardoor ontstond een neerslagtekort van 318 millimeter.
Hoe ontstaat droogte?
Droogte kan op verschillende manieren ontstaan. Soms valt er lange tijd geen regen. Soms schijnt de zon zo fel dat er meer water verdampt dan er bij komt. Houdt dit lang aan, dan zakt het grondwaterpeil. En dit water is hard nodig voor bomen, planten en andere begroeiing.
Droogte kan zichzelf versterken. Als er op de grond minder water verdampt, komen er minder wolken in de lucht. En met minder wolken, wordt er minder zonlicht teruggekaatst. Hierdoor wordt de grond nog warmer en nog droger.
Ook speelt de stijgende temperatuur een rol. Gletsjers smelten sneller en de sneeuwgrens ligt hoger. Daardoor is er uiteindelijk minder smeltwater beschikbaar.
Waar is extreme droogte?
Droogte kan in verschillende gradaties voorkomen. Hoe lang een droge periode duurt en hoe ernstig die is, verschilt per plek. In veel landen wisselen droge en natte seizoenen elkaar af. Toch kan het ook buiten het droge seizoen gebeuren dat er te weinig regen valt.
Op sommige plekken in de wereld is er al maanden, of zelfs jaren, onvoldoende neerslag waardoor extreme droogte ontstaat.
Een voorbeeld hiervan is Zambia. Het land heeft te maken met de ergste droogte in 40 jaar. Veel mensen zijn afhankelijk van landbouw en hebben de ene mislukte oogst na de andere.
Wat zijn de gevolgen van droogte?
Droogte kan grote, soms levensbedreigende gevolgen hebben. Hoe ernstig die zijn, hangt af van (de welvaart van) het land, de duur en de ernst van de droogte, en hoeveel mensen of dieren er leven.
Ook in Nederland komt droogte voor. Dat kan invloed hebben op oogsten, voedselprijzen en zelfs op hoe vaak je kunt douchen. Maar hier kunnen we maatregelen nemen wanneer er lange tijd geen neerslag valt. Zo kunnen boeren hun gewassen bewateren om de oogst te redden.
In extremere gevallen en in een minder welvarend land kan dit niet altijd. Daar leidt langdurige droogte vaak tot mislukte oogsten, voedseltekorten en het opdrogen van waterputten. Mensen moeten soms onveilig water drinken, met grote gezondheidsrisico’s tot gevolg. Elk jaar sterven dan ook veel mensen aan de gevolgen van droogte.
Welke maatregelen helpen tegen de gevolgen van droogte?
Hoewel droogte wereldwijd rampzalige gevolgen kan hebben, is het goede nieuws dat we er ook wat aan kunnen doen. Dat kan zowel vooraf, als tijdens een ramp zelf.
Het allermooiste (en goedkoopste) is als je de ramp voor bent. Daarom zetten we ons in om zoveel mogelijk rampen te voorkomen met preventieve hulp. Dit doen we bijvoorbeeld door droogtebestendige zaden uit te delen en mensen te informeren over hoe om te gaan met het veranderende klimaat. Ook kan water tijdens natte periodes worden opgeslagen, bijvoorbeeld in spaarbekkens.
Als droogte toch toeslaat, bieden we noodhulp. Dan delen we bijvoorbeeld voedsel en water uit aan getroffen, of bieden we cashhulp zodat mensen zelf kunnen kiezen wat ze het hardst nodig hebben.
Nieuws over extreme droogte en onze hulp
Meer feitjes over droogte
-
Is er droogte in Nederland?
Ja, ook in Nederland kan droogte voorkomen. We hebben zelfs een zogenoemde droogteperiode: van 1 april tot 1 oktober. Tussen deze maanden valt er vaak minder regen en halen bomen, planten en bloemen veel water uit de grond om te groeien. Daardoor kan het grondwater zakken en ontstaat droogte. Dit vergroot ook de kans op natuurbranden.
-
Hoe ziet droogte eruit?
Veel mensen denken bij droogte aan een kale, zanderige vlakte zonder begroeiing. Dit is inderdaad een vorm van droogte, maar het kan er ook anders uitzien. Want zelfs als het regent, kan er nog steeds droogte zijn. Droogte komt namelijk in verschillende vormen en gradaties voor. Houdt dit heel lang aan, dan spreken we van extreme droogte. Alleen vegetatie die bijna geen water nodig heeft, kan dan nog overleven.
-
Wat is de droogste plek op aarde?
De Atacama-woestijn, in het noorden van Chili, wordt vaak genoemd als een van de droogste plekken op aarde. Het is daar zó droog dat er bijna geen leven mogelijk is.