Hoe een mangrovebos levens kan redden 

Misschien stond het nog niet in je agenda: 26 juli, internationale Mangrovedag. Toch is een dag met mangroven in de hoofdrol geen gek idee. Deze bijzondere planten zijn namelijk van levensbelang voor mensen in kustgebieden.

Door de stijgende zeespiegel en een toenemende kans op extreem weer, wordt water een steeds groter gevaar voor mensen. Gelukkig zijn dure, technische oplossingen vaak niet nodig. In plaats daarvan biedt de natuur zelf een oplossing. Een mangrovebos is namelijk een geweldige kustbeschermer. We leggen je uit hoe dat werkt en hoe wij samenwerken met de natuur om mensen te beschermen.

Wat zijn mangroven?

Een mangrove is geen specifieke plantensoort, maar een verzamelnaam voor bomen en struiken die groeien in tropische en subtropische gebieden. Ze hebben de bijzondere eigenschap dat ze erg goed tegen zout water kunnen. Daardoor groeien ze goed aan de kust waar het zoete rivierwater overgaat in het zoute zeewater.

Ook hun wortels zijn aangepast aan die omgeving. Ze groeien in de modderige bodem en steken deels boven de grond uit. Vloed zorgt ervoor dat deze onder water staan, bij eb vallen ze vaak droog. Die opvallende luchtwortels bestaan in verschillende soorten en maten en maken mangroven erg herkenbaar.

Mangrovebossen zijn daarnaast ook een belangrijk thuis voor veel diersoorten. Door de dichte begroeiing vinden dieren zowel boven als onder water beschutting. Mangrovebossen kennen dan ook een hoge biodiversiteit.

Waarom zijn mangroven belangrijk?

Mangrovebossen zijn dus heel belangrijk voor veel dieren, maar ook de mens kan niet zonder. Ze vormen een natuurlijke barrière tegen wind en water. Mangroven dempen de kracht van golven en wind, waardoor mensen in nabijgelegen kustgebieden beter beschermd zijn tegen verwoestende orkanen, hevige stormen en overstromingen. Ook blijft de kustlijn beter intact doordat de planten erosie tegengaan.

Daarnaast is de biodiversiteit die het mangrovebos biedt, ook voor mensen waardevol. De vele vissen zijn voor inwoners van omliggende gebieden een belangrijke voedselbron. Ook toerisme rond deze bijzondere ecosystemen biedt kansen. Het kan mensen helpen om op een kleinschalige, duurzame manier een inkomen te verdienen. Daarnaast slaan mangroven grote hoeveelheden CO₂ op.

Waarom hebben mangroven hulp nodig?

Ondanks hun stevige wortels en aanpassingsvermogen aan extreme condities, zijn mangrovebossen niet tegen alles opgewassen. Door toedoen van de mens lopen deze waardevolle ecosystemen gevaar.

De kustgebieden waarin mangroven groeien zijn namelijk ook aantrekkelijk voor andere dingen, denk bijvoorbeeld aan vakantieresorts of garnalenkwekerijen. Mangrovebossen moeten vaak plaatsmaken voor dit soort ondernemingen. Omdat bescherming vaak ontbreekt, verdwijnt steeds meer van dit bijzondere leefgebied. Voor een toekomst waarin het mangrovebos mensen en dieren blijft beschermen, is het dus belangrijk dat wij andersom ook het bos beter beschermen.

Maar dat is niet alles, klimaatverandering zorgt er namelijk voor dat wind en golfslag de bossen steeds vaker en ernstiger aantasten. Op die manier kunnen de bossen zichzelf niet meer goed herstellen. Ook de stijgende zeespiegel vormt een gevaar. In het steeds hogere water kunnen de bomen niet meer groeien.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over houtkap en milieuvervuiling. Ook die zijn een gevaar voor mangrovebossen. Vandaar dat deze ecosystemen best wat hulp kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld door bestaand gebied te beschermen, klimaatverandering tegen te gaan én door samen met lokale gemeenschappen nieuwe bomen en struiken bij te planten.

Hoe plant je een bos?

Een paar bomen planten geeft je nog geen bos. Om mangrovebossen op een duurzame manier te versterken of herstellen, is het belangrijk om te kijken naar de lokale situatie. Welke soorten groeiden hier vroeger? Wat weten mensen uit de omgeving over het gebied? Die kennis helpt om de juiste keuzes te maken voor het mangrovebos van de toekomst.

Vandaar dat het Rode Kruis lokale gemeenschappen van begin tot eind betrekt bij projecten om mangrovebossen te beschermen en te versterken. Vrijwilligers werken daarbij samen met bewoners om herstelprojecten op te zetten en te onderhouden.

Ook werken we steeds vaker samen met het Wereld Natuur Fonds. Waar wij onze kennis over de gemeenschap en grote groep vrijwilligers hebben, heeft het Wereld Natuur Fonds expertise op het gebied van biodiversiteit en ecosystemen. Samen zetten we ons in om mens en natuur beter te beschermen.

Mensen beschermen met natuur

Door samen te werken met de natuur kunnen we mensen op een duurzame manier beschermen tegen rampen. Zeker in een toekomst die getekend wordt door klimaatverandering, is dat cruciaal. Daarom zetten we in op projecten die de natuur zo veel mogelijk beschermen en waar mogelijk zelfs versterken of herstellen.

Een mangroveboom langs de kust is meer dan natuurherstel. Het is bescherming tegen de volgende storm, voedsel voor een gemeenschap en een investering in een veiligere toekomst.