Wat zijn de regels van het humanitair oorlogsrecht?
Alle landen in de wereld hebben afspraken gemaakt over wat je wel en niet mag doen tijdens een gewapend conflict. In de video zie je wat die afspraken zijn.
Wat heeft het Rode Kruis met het oorlogsrecht te maken?
Respect voor de menselijke waardigheid in de meest onmenselijke omstandigheden. Dat is de kern van het humanitair oorlogsrecht én het Rode Kruis. En dat is geen toeval. Want het Rode Kruis is ontstaan in dezelfde periode en vanuit hetzelfde gedachtegoed als de Verdragen van Genève.
Na de gruwelijke veldslag bij Solferino pleitte Rode Kruis-oprichter Henry Dunant voor hulp aan álle gewonden en voor internationale regels voor oorlogsvoering. Dat leidde in 1864 tot het Eerste Verdrag van Genève, de basis van het humanitair oorlogsrecht. Het Rode Kruis is sindsdien hoeder van deze regels. Elke dag zetten we ons in om te zorgen dat strijdende partijen de regels kennen en respecteren.
Belangrijke regels uit het oorlogsrecht
Bescherming van mensen
Een belangrijke afspraak binnen het humanitair oorlogsrecht is het beschermen van mensen die niet (langer) deelnemen aan de strijd. Dit zijn bijvoorbeeld burgers, krijgsgevangenen, gewonde of zieke soldaten, en medisch personeel. Het betekent dat:
- strijdende partijen deze mensen niet rechtstreeks mogen aanvallen;
- medische hulpverleners gewonden moeten kunnen verzorgen;
- strijders die gewond zijn of die zich hebben overgegeven, goed behandeld moeten worden.
Dit heet het beginsel van onderscheid: er wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die niet of niet meer aan de strijd meedoen en mensen die dat wel doen.
Verboden wapens en tactieken
Het oorlogsrecht stelt ook dat wapens die geen onderscheid kunnen maken tussen burgers en strijders, zoals landmijnen en biologische wapens, verboden zijn. Ook wapens die onnodig leed veroorzaken mogen niet gebruikt worden, zoals gifgas en kogels die in het lichaam exploderen.
Niet alleen wapens, ook manieren van oorlogvoeren zijn gereguleerd. Zo mogen er geen menselijke schilden worden gebruikt om een aanval af te weren.
Humanitair oorlogsrecht in Nederland
In Nederland leven we momenteel niet in oorlog. Maar ons land stuurt jaarlijks honderden militairen uit naar conflictgebieden. Ook besluiten Nederlandse politici over bijvoorbeeld aankoop van nieuwe wapens of deelname aan vredesmissies. Zij moeten kennis hebben van het oorlogsrecht. Het Rode Kruis geeft daarom voorlichting over het humanitair oorlogsrecht in Nederland aan onder andere soldaten, studenten, politici en journalisten. Want kennis van de regels kan schendingen voorkomen. Dat geldt in oorlogstijd, maar ook nu.
Humanitair Oorlogsrecht Platform
Sinds het aannemen van de eerst Conventie van Genève in 1864 heeft het humanitair oorlogsrecht zich voortdurend ontwikkeld. De regels rondom oorlogsvoering zijn een belangrijk onderdeel van het internationaal recht. Landen die de conventies hebben ondertekend, moeten zelf zorgen dat het humanitair oorlogsrecht is opgenomen in hun landelijke wetgeving. Het is belangrijk dat dat overal ter wereld gebeurt: of een land nu in vrede is, uit een conflict komt, nog steeds wordt getroffen door een historisch conflict of betrokken is bij een of meer actuele gewapende conflicten.
In Nederland zijn het Ministerie van Buitenlandse Zaken, het Ministerie van Defensie en het Nederlandse Rode Kruis daarom in juni 2020 gestart met het Humanitair Oorlogsrecht Platform. Met het platform kijken zij samen naar de naleving en implementatie van en kennis over het humanitair oorlogsrecht in Nederland.
Gastlessen
Wil je meer weten over het humanitair oorlogsrecht? Het Nederlandse Rode Kruis schreef het studieboek Inleiding Humanitair Oorlogsrecht voor iedereen die meer wil weten over dit thema. Getrainde vrijwilligers van het Rode Kruis geven door heel Nederland gastlessen op scholen en voorlichtingen bij serviceclubs en verenigingen. Duur: 1 tot 2 uur. Vraag naar de mogelijkheden.