Humanitair oorlogsrecht

Wat is humanitair oorlogsrecht?

Het humanitair oorlogsrecht (HOR) is het internationaal recht dat gaat over oorlogsvoering. Het is een verzameling van regels die de schadelijke gevolgen van gewapende conflicten probeert te beperken. Met andere woorden: het oorlogsrecht probeert oorlogen een stukje menselijker te maken.

Beschermen van mensen

Een belangrijke afspraak binnen het humanitair oorlogsrecht is het beschermen van mensen die niet (langer) deelnemen aan de strijd. Dit zijn bijvoorbeeld burgers, krijgsgevangenen, gewonde of zieke soldaten, en medisch personeel. Het betekent dat:

  • strijdende partijen deze mensen niet rechtstreeks aan mogen vallen;
  • medische hulpverleners gewonden moeten kunnen verzorgen;
  • strijders die gewond zijn of die zich hebben overgegeven, goed behandeld moeten worden.

Dit heet het beginsel van onderscheid, omdat er onderscheid gemaakt wordt tussen de mensen die niet of niet meer aan de strijd meedoen en de mensen die dat wel doen.

Gifgas en landmijnen?

Regels van het oorlogsrecht stellen ook dat wapens die geen onderscheid kunnen maken tussen burgers en strijders, zoals landmijnen en biologische wapens, verboden zijn. Ook wapens die onnodig leed veroorzaken mogen niet gebruikt worden. Voorbeelden zijn gifgas en kogels die in het lichaam exploderen.

Verboden methoden van oorlogvoering

Naast wapens beperkt het oorlogsrecht ook de methoden van oorlogsvoering. Zo mogen er geen menselijke schilden worden gebruikt om een aanval af te weren.

Humanitair oorlogsrecht en het Rode Kruis?

Respect voor de menselijke waardigheid in de meest onmenselijke omstandigheden. Dat is de kern van zowel het humanitair oorlogsrecht als het Rode Kruis. Dit is niet toevallig. Het Rode Kruis is ontstaan in dezelfde periode en vanuit hetzelfde gedachtegoed als de Verdragen van Genève.

Rode Kruis oprichter Henry Dunant riep na de gruwelijke veldslag in Solferino op tot internationale regels voor oorlogvoering en het oprichten van een humanitaire organisatie (het Rode Kruis). Deze regels worden in 1864 voor het eerst wereldwijd vastgelegd in het Eerste Verdrag van Genève en vormen de basis van het humanitair oorlogsrecht.

Relevant in Nederland?

In Nederland leven we momenteel niet in oorlog. Maar ons land stuurt jaarlijks honderden militairen uit naar conflictgebieden. Ook besluiten Nederlandse politici over bijvoorbeeld aankoop van nieuwe wapens of deelname aan vredesmissies. Zij moeten kennis hebben van het oorlogsrecht.
Het Rode Kruis geeft daarom voorlichting over het humanitair oorlogsrecht in Nederland aan o.a. soldaten, studenten, politici en journalisten. Want kennis van de regels kan schendingen voorkomen. Dat geldt in oorlogstijd, maar ook nu.

Meer weten over humanitair oorlogsrecht?

Vraag een voorlichtingssessie aan van een van onze vrijwilligers. Het Nederlandse Rode Kruis schreef ook het studieboek Inleiding Humanitair Oorlogsrecht voor iedereen die meer wil weten over dit thema.

1864

De basis van het huidige oorlogsrecht is gelegd