Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Rode Kruis algemeen

Hoe zit het met de emblemen, het rode kruis en de rode halve maan?

Bijna iedereen kent wel het rodekruisteken op een wit vlak. Er zijn meerdere emblemen en deze zijn beschermd en beschermend in gebruik. De drie emblemen – het rode kruis, de rode halve maan en het rode kristal – staan eigenlijk voor ‘niet schieten’. Het humanitair oorlogsrecht, dat geldt tijdens gewapende conflicten en situaties van bezetting, schrijft voor dat strijdende partijen niet mogen schieten op mensen of objecten die het embleem dragen, omdat er door hen neutrale en onpartijdige hulp wordt verleend.

In vredestijd laat één van de drie emblemen met daarnaast de naam van een nationale vereniging zien dat iemand of iets onderdeel is van de Internationale Rode Kruis en Rode Halve Maan Beweging. In oorlogstijd staan de emblemen dus voor bescherming, in vredestijd voor herkenning.

Eén en ander is vastgelegd in de Verdragen van Genève (1949), die de kern vormen van het humanitair oorlogsrecht. Formeel bestaat er nog een vierde embleem dat werd vastgelegd door staten, namelijk de rode leeuw en zon, maar dit embleem is in onbruik geraakt. Welk van de emblemen een nationale vereniging mag gebruiken, bepaalt de overheid van een land.

Deze gebruikte emblemen zijn alledrie niet bedoeld om politiek of religieus van aard te zijn. Zo is er bijvoorbeeld in Libanon en Indonesië gekozen voor het rode kruis, terwijl de bevolking voor een belangrijk deel moslim is. Het rode kruis-embleem werd al in 1864 vastgelegd in het Eerste Verdrag van Genève. Daarop volgde in 1878 de rode halve maan. In 2005 kwam hier het rode kristal bij.

De drie emblemen zijn gelijkwaardig aan elkaar. Ze staan alledrie voor eenzelfde manier van werken, conform de zeven grondbeginselen van de Rode Kruis Beweging, waaronder menslievendheid, onpartijdigheid en neutraliteit. Alle onderdelen van de Beweging (ICRC, IFRC en nationale verenigingen) committeren zich aan deze grondbeginselen, om onpartijdig te werken in onze hulpverlening. Dat betekent dat we bij de hulp aan slachtoffers niet kijken naar bijvoorbeeld iemands ras, geslacht, afkomst en politieke of religieuze overtuiging. Degene die de hulp het hardst nodig heeft, krijgt deze als eerst.

In het Derde Aanvullend Protocol (2005) hebben staten het rode kristal vastgelegd. Hierin is ook opgenomen dat er onder specifieke omstandigheden, en als er is voldaan aan bepaalde criteria, een teken mag worden geplaatst in het witte vlak van het rode kristal. Op dit moment gebeurt dit alleen door de Israëlische vereniging, Magen David Adom, die een rode Davidster in het kristal voert. Maar ook andere verenigingen/staten kunnen hiervoor kiezen.

Meer lezen over het embleemgebruik? Dat kan op deze pagina .

Wat doet het Rode Kruis (ICRC)?

Het Internationale Rode Kruis (ICRC) is sinds 1948 onafgebroken betrokken bij de hulpverlening binnen het Israëlisch-Arabisch en Israëlisch-Palestijns conflict, maar is al sinds de jaren ’20 van de vorige eeuw actief in het gebied. Het ICRC zet zich met name in voor de bescherming van burgers aan alle zijden van de conflicten, houdt toezicht op het welzijn van krijgsgevangenen, ziet toe op de naleving van het humanitair oorlogsrecht en verleent hulp aan de meest kwetsbaren. Ook ondersteunt het ICRC het MDA en de Palestijnse Rode Halve Maan bij de hulpverlening.

Palestijnse gebieden

De rol van het Rode Kruis in Israël en de Palestijnse gebieden?

Op sociale media komen met enige regelmaat vragen voorbij over de rol van het Rode Kruis in Israël en de Palestijnse gebieden. Soms wordt hier ook een verband gelegd met de rol van het Nederlandse Rode Kruis in de Tweede Wereldoorlog. Hieronder een aantal veelgestelde vragenover Israël en de Palestijnse gebieden, en de antwoorden daarop.

Over de rol van het Nederlandse Rode Kruis in de Tweede Wereldoorlog is meer informatie te vinden op deze pagina. Het Rode Kruis heeft het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies opdracht gegeven om onafhankelijk onderzoek te doen naar het optreden van de organisatie in de Tweede Wereldoorlog, in Nederland en Europa. Dit onderzoek verschijnt november 2017. In mei 2017 was er een bijeenkomst in het Verzetsmuseum in Amsterdam, waar door het NIOD al een tipje van de sluier werd opgelicht.

Hoe is de erkenning van MDA en de Palestijnse Rode Halve Maan tot stand gekomen?

Bijna ieder land ter wereld heeft een nationale vereniging. Dit is een Rode Kruis- of Rode Halve Maan-vereniging die in heel het land werkt. Het kan zich pas een erkende nationale Rode Kruis- of Rode Halve Maan-vereniging noemen als het voldoet aan de Statuten van de Internationale Rode Kruis en Rode Halve Maan Beweging.

De Internationale Beweging bestaat uit drie onderdelen: de International Committee of the Red Cross (ICRC, met een focus op (ICRC, met een focus op toezicht op naleving door strijdende partijen van het humanitair oorlogsrecht en hulpverlening in conflictsituaties), de Internationale Federatie van Rode Kruis en Rode Halve Maanverenigingen (IFRC, met een focus op hulpverlening na natuurrampen) en alle nationale Rode Kruis- of Rode Halve Maan-verenigingen in de wereld. Het Internationale Rode Kruis (ICRC) is de bevoegde instantie om een vereniging te toetsen en tot erkenning over te gaan.

De erkenning van de Israëlische en de Palestijnse vereniging heeft lang geduurd. Dat had onder andere te maken met het feit dat er geen overeenstemming kon worden bereikt over het embleem dat de Israëlische vereniging zou willen voeren – de Rode Davidster, in plaats van een rood kruis of een rode halve maan – en dat er afspraken gemaakt moesten worden over hoe beide verenigingen zouden samenwerken; wie in welk gebied hulp zou moeten verlenen.

In 2005 tekenden de Israëlische nationale vereniging, Magen David Adom (MDA), en de Palestijnse Rode Halve Maan (PRCS) een dergelijke overeenkomst – ‘Memorandum of Understanding’ geheten – om samen te werken aan de invulling van hun humanitaire mandaat. Dit baande de weg voor besluitvorming tijdens een diplomatieke conferentie van staten in december van dat jaar. Daar werd door staten een additioneel en nieuw embleem afgesproken: het Rode Kristal. Toen werd ook de toetreding van de twee nationale verenigingen tot de Beweging in gang gezet.

Op dit moment zijn er 190 nationale verenigingen in de wereld. De twee die het meest recent zijn toegetreden, zijn het Zuid-Soedanese Rode Kruis (2013) en het Rode Kruis van Tuvalu (2015). In 2020 streeft het Rode Kruis in Bhutan ernaar om aan de eisen te voldoen voor toetreding.

De overeenkomst tussen MDA en PRCS wordt jaarlijks gemonitord. Waar nodig worden problemen geagendeerd en gezamenlijk geadresseerd. Beide verenigingen worden geacht, conform de grondbeginselen van de Rode Kruis-beweging, iedereen te helpen die dat nodig heeft, ongeacht ras, religie of politieke overtuiging. Voor beide verenigingen is dat in het langslepende conflict geen eenvoudige opdracht.

Wat is het standpunt van het Rode Kruis ten aanzien van de Palestijnse gebieden?

Het Rode Kruis is onpartijdig en neutraal. Dit betekent dat het geen partij kiest en zich niet mengt in religieuze of politieke discussies en conficten. Op die manier kunnen we onpartijdig en neutraal ons werk blijven doen en iedereen helpen, ongeacht ras, geslacht, afkomst en politieke of religieuze overtuiging.

Het internationale Rode Kruis, het ICRC, spreekt in haar communicatie over Israël en de Bezette Gebieden. Dit doet het omdat er op basis van het humanitair oorlogsrecht sprake is van bezetting. De aard en duur van bezetting kan tot specifieke humanitaire problemen leiden. Kort geleden nog communiceerde het ICRC hierover met betrekking tot de Palestijnse gebieden.

Werken het Nederlandse Rode Kruis, MDA en de Palestijnse Rode Halve Maan samen?

Het Nederlandse Rode Kruis onderhoudt contacten met alle Rode Kruis- en Rode Halve Maan-verenigingen in de regio. In perioden van crisis ondersteunt het Nederlandse Rode Kruis zowel het Israëlische Magen David Adom als de Palestijnse Rode Halve Maan. Zo ondersteunde het NRK de ontwikkeling van ambulancediensten van het MDA. Hetzelfde gebeurde bij de Palestijnse Rode Halve Maan, dat daarnaast ook noodhulpondersteuning ontving gezien de grote noden in de Palestijnse gebieden.

Omdat de bezetting aanzienlijke gevolgen heeft voor toegang tot onder andere gezondheidszorg, ondersteunt het Nederlandse Rode Kruis ook klinieken, ziekenhuizen, en psychosociale zorg van de Palestijnse Rode Halve Maan. Ondanks de complexe conflictsituatie is er op cruciale momenten sprake van samenwerking tussen MDA en het Palestijnse Rode Halve Maan. Het Nederlandse Rode Kruis bepleit continu de samenwerking tussen de verenigingen in de regio, omdat de regio zeer kwetsbaar is voor zowel gewapend conflict als natuurrampen, waaronder aardbevingen.

In Nederland is ook MDA Nederland actief. Dit is een stichting die in Nederland actief fondsen werft voor het werk van het Israëlische Magen David Adom. Op hun website staat meer informatie over de fondsenwervende activiteiten.