Training Uitbuiting (niet) op school

Geschat wordt dat gemiddeld twee meisjes per jaar per middelbare scholengemeenschap slachtoffer zijn van seksuele uitbuiting. Over jongensslachtoffers of over jongeren die slachtoffer worden van criminele uitbuiting of over slachtoffers op het mbo bestaan geen schattingen. Recente onderzoeken van onder andere het Centrum Kinderhandel Mensenhandel en Avans Hogeschool wijzen er echter op dat de schaal hiervan veel groter is dan gedacht.

In principe kan elke jongere slachtoffer worden van uitbuiting. Hun leeftijd maakt dat ze risico’s minder goed kunnen inschatten en vaak beïnvloedbaar zijn. Bepaalde omstandigheden vergroten dit risico, zoals leerproblemen, een licht verstandelijke beperking, psychische problemen, een asielachtergrond, een problematische thuissituatie, een lage sociaaleconomische positie of wonen in een achterstandswijk.

Werk je in het voortgezet onderwijs en wil je individueel of samen met een paar collega’s deelnemen? Kies dan voor de regionale online training.

Deze is beschikbaar in drie varianten voor het voortgezet onderwijs: 1) regulier, 2) vso en pro, 3) isk. Werk je op het mbo? Dan kun je kiezen voor de landelijke training voor mbo-professionals. De trainingen zijn vooral bedoeld voor onderwijsprofessionals die zich bezighouden met (sociale) veiligheid en het welzijn van leerlingen/studenten, en die na de training de opgedane kennis verder kunnen verspreiden onder hun collega’s.

Op basis van onze ervaring en contact met scholen hebben we elke training aangepast op de doelgroep. Leerlingen op vso en pro kennen andere kwetsbaarheden voor uitbuiting dan leerlingen op regulier onderwijs. Hetzelfde geldt voor leerlingen van de isk. Ook de verschijningsvormen van uitbuiting, de signalen en de mogelijke handelingskaders verschillen per doelgroep. Daarom besteden we in iedere training gericht aandacht aan wat er voor die groep belangrijk is.

De bestaande training Uitbuiting (niet) op school is recent aangepast op basis van een onderzoek naar de behoeftes van mbo-professionals. Deze training wordt twee keer landelijk aangeboden. In deze training is rekening gehouden met de leefwereld van studenten op het mbo, stages en werkplekken.

Jouw school:

• Kan leerlingen/studenten beschermen tegen de risico’s van uitbuiting.
• Heeft handvatten om een passend veiligheidsbeleid op te stellen.
• Kan de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling toepassen bij vermoedens van uitbuiting.
• Heeft regionale contacten opgedaan om leerlingen/studenten verder te kunnen helpen.
• Werkt aan verbetering van het schoolklimaat ten aanzien van sociale veiligheid.

Alle deelnemers ontvangen een bewijs van deelname en een toolkit met praktische handvatten, zoals een signalenkaart en tips voor gespreksvoering.

• Je herkent de signalen van criminele en seksuele uitbuiting onder leerlingen/studenten.
• Je weet welke jongeren extra risico lopen voor uitbuiting.
• Je kunt vermoedens adequaat opvolgen: intern en via de regionale zorgstructuur.
• Je bent bekend met trends rond uitbuiting waaronder de rol van social media.
• Je kunt een gesprek voeren over uitbuiting met een leerling/student.

Tussen 2021 en 2023 hebben het Rode Kruis en Fier bijna 700 onderwijsprofessionals getraind in het herkennen en voorkomen van seksuele en criminele uitbuiting onder leerlingen. De training hielp middelbare scholen effectief om leerlingen te beschermen tegen uitbuiting. Deelnemers herkenden na de training samen meer dan 200 mogelijke slachtoffers onder hun leerlingen. Ook wisten zij hoe te handelen bij een vermoeden. De training werd gemiddeld beoordeeld met een 8,2.

De training is onderdeel van het project Kind en Uitbuiting van Defence for Children, het Rode Kruis en Fier onder het Actieplan programma Samen tegen Mensenhandel. Het project loopt tot begin 2027  en wordt gefinancierd vanuit subsidie van het Ministerie van Justitie & Veiligheid.