Hierom maken we ons zorgen over het migratiepact

Per vandaag, 12 juni 2026, gaat het Europees asiel- en migratiepact in. Een reeks nieuwe regels, die een strenger migratiebeleid ondersteunen. We zien kansen, maar hebben ook zorgen over de uitvoering van het pact. In de debatten ging het vooral over cijfers en beleidskaders. Daarom roepen we op om bij de uitvoering van het pact, niet te vergeten dat het om mensen gaat.

Wat is het Europees asiel- en migratiepact?

In het Europees asiel- en migratiepact staan afspraken en regels over asiel en migratie binnen de Europese Unie. Die gaan onder meer over controles aan de buitengrenzen, procedures voor mensen die asiel aanvragen en over de verdeling van mensen die asiel aanvragen over de lidstaten. Om deze nieuwe regels op de Nederlandse wet toe te passen, waren er wijzigingen nodig in de huidige Vreemdelingenwet.

Op de website van de Rijksoverheid lees je wat er precies in het migratiepact staat. 

Waarom maken we ons zorgen over het migratiepact?  

Het migratiepact introduceert een aantal nieuwe procedures voor mensen op de vlucht. Zo moet de overheid binnen één dag nadat iemand in Nederland aankomt bepalen of diegene bijzondere behoeften heeft, en besluiten in welke asielprocedure en opvanglocatie diegene terechtkomt. Mensen vullen hiervoor zelf een formulier in.

We vrezen dat kwetsbaarheden in zo’n korte tijd niet goed worden herkend, zeker als mensen die zelf moeten aangeven. Veel migranten weten niet of ze de autoriteiten kunnen vertrouwen. Vooral bij minder zichtbare kwetsbaarheden – zoals bij trauma of als iemand slachtoffer is van mensenhandel – is meer tijd nodig om iemands situatie goed te begrijpen.

Suzanne Segaar, hoofd Nationale hulp van het Rode Kruis, vertelt: “We zien dat mensen die een traumatische reis achter de rug hebben, hun verhaal vaak niet durven te delen uit angst voor de politie en autoriteiten. Daardoor blijven hun kwetsbaarheden in eerste instantie verborgen. Op onze eigen opvanglocaties zien we ook dat gezondheidsproblemen en trauma pas na enige tijd zichtbaar worden. Het is belangrijk zorgvuldig te bepalen welke verblijfsprocedure en opvang iemand nodig heeft. Mensen kunnen anders onterecht in bijvoorbeeld grensdetentie belanden, of op een opvanglocatie zonder toegang tot de voorzieningen die zij nodig hebben.”

Oude asielverzoeken in de wacht

Daarnaast kiest het kabinet ervoor om de behandeling van nieuwe asielverzoeken prioriteit te geven. Dat betekent dat mensen die vóór vandaag een asielverzoek hebben ingediend in de wacht worden gezet, mogelijk wel drie jaar lang.

We maken ons hier grote zorgen over en zien nu al dat lange wachttijden leiden tot onzekerheid, stress en psychische klachten. Ook kan dit verschil in behandeling leiden tot grote onrust en spanningen op opvanglocaties.

Kinderen mogelijk in detentie

Met de intreding van de nieuwe migratieregels kan de overheid mensen, en in bepaalde gevallen kinderen, in detentie plaatsen. Dat het kabinet zegt dat kinderen alleen bij uitzondering in grensdetentie geplaatst kunnen worden, vinden wij niet voldoende. Zolang grensdetentie van kinderen niet wettelijk is uitgesloten en uitzonderingen mogelijk blijven, is die bescherming niet gegarandeerd.

Opsluiting is langdurig schadelijk voor het welzijn van mensen. Dat geldt vooral voor kinderen, maar ook voor ouderen, zwangere vrouwen, slachtoffers van marteling of mensenhandel, LGBTQI-personen en mensen met een fysieke of mentale beperking. Voor mensen die al trauma’s opliepen tijdens hun vlucht, is detentie extra schadelijk. Daarom dringen we erop aan om kinderen en andere mensen in kwetsbare posities volledig uit te zonderen van detentie.

Suzanne licht toe: “Onderzoek laat zien dat dit grote en langdurige gevolgen heeft voor hun fysieke en mentale gezondheid, ook wanneer ze bij hun familie zijn. Elk kind moet kunnen opgroeien op een plek die zijn of haar veiligheid en ontwikkeling beschermt. Vrijheid moet dus altijd de norm zijn.”

Migratiepact biedt ook kansen voor betere opvang

Door het gebrek aan opvanglocaties voor mensen op de vlucht verblijven te veel mensen langdurig op locaties die daar niet voor bedoeld zijn, zoals in de noodopvang. Ook komt het voor dat mensen die asiel aanvragen buiten op het veld moeten wachten voor het aanmeldcentrum in Ter Apel.

In de noodopvanglocaties hebben mensen weinig tot geen privacy, geen mogelijkheid om zelf te koken en hebben ze beperkte toegang tot (psychosociale) zorg. Daarnaast zijn niet alle locaties kindvriendelijk ingericht.

Met de introductie van het pact, is er ook een mogelijkheid om de opvang in Nederland te hervormen. We vragen het kabinet om te zorgen voor meer structurele, menswaardige opvangplekken, zodat mensen op de vlucht een stabiele plek hebben. Ook wanneer het aantal mensen dat naar Nederland komt stijgt. Toets daarnaast regelmatig en onafhankelijk of opvanglocaties aan de gestelde normen blijven voldoen, en zorg ervoor dat opvang aansluit bij de duur van iemands verblijf.