Opinie: Het is hoog tijd voor een internationaal rampenverdrag

Ik mis een rampenverdrag, schrijft Harm Goossens, directeur van het Nederlandse Rode Kruis. Er zijn volgens hem talloze verdragen, maar niet eentje die mensenlevens kan redden op het moment dat dat het hardst nodig is. Lees hier zijn opiniestuk, dat ook is gepubliceerd in het Nederlands Dagblad.

Door: Harm Goossens, algemeen directeur van het Nederlandse Rode Kruis

Verdragen tussen landen zijn zo oud als de weg naar Rome. In 1293 voor Christus sloten het oude Egypte en de Hettieten het Verdrag van Kadesh. Het stelde dat Egypte zich moest terugtrekken uit een provincie en beschreef dat “degene die zich eraan houdt een rijk en gelukkig leven zal leiden met zijn huisgenoten, zijn kinderen en zijn onderdanen”. In het VN-hoofdkwartier in New York is een replica van het verdrag te bewonderen.

Al meer dan 3000 jaar maken naties afspraken met elkaar, over hoe ze samenwerken, over hoe ze mensen en dieren beschermen, over wat van wie is (en wat niet). Er is een verdrag dat de internationale walvisvangst beperkt, een verdrag dat milieuverontreiniging tegengaat en een verdrag ter bestrijding van geweld tegen vrouwen. Er is zelfs het Maanverdrag, dat bepaalt dat hemellichamen en de ruimte onder het internationaal recht vallen.

Steeds meer rampen

Talloze verdragen over talloze onderwerpen, ver weg en dichtbij. Toch mis ik een verdrag. Een verdrag dat mensenlevens kan redden op het moment dat dat het hardst nodig is. Het is hoog tijd voor een internationaal rampenverdrag. Dat zou in datzelfde VN-hoofdkwartier, tijdens de Algemene Vergadering, nu onderwerp van gesprek moeten zijn.

Want onze planeet krijgt steeds meer te maken met hevig natuurgeweld. Afgelopen zomer waren er flinke bosbranden in Spanje, Frankrijk en België. Er waren verwoestende aardbevingen in Venezuela en Colombia. En recent de gigantische modderstroom in Nepal, waardoor mensen nu graven naar de lichamen van hun kinderen of geliefden. En dan is de super El Niño, het weerfenomeen dat zal zorgen voor extreme droogte, hevige regenval en tyfoons, nog niet eens echt begonnen. Hulpverleners van het Rode Kruis rukken vaker uit dan ooit tevoren, maar lopen aan tegen landsgrenzen.

Juist op het moment dat iedere minuut telt en mensen alles kwijt zijn, kunnen hulpgoederen vastlopen bij de grens. Duren douaneprocedures dagen of zelfs weken. Kunnen reddingsteams niet direct worden ingezet, omdat regels tussen landen niet goed op elkaar aansluiten.

Waarom zijn er geen afspraken over hoe landen samenwerken om mensen te beschermen die hun huis verliezen door een overstroming, aardbeving of orkaan?

Harm Goossens, Algemeen directeur van het Nederlandse Rode Kruis

Elke dag een ramp

Het ontbreekt namelijk niet aan bewijs dat betere internationale samenwerking levens kan redden. Alleen al in 2025 werden wereldwijd meer dan 110 miljoen mensen getroffen door 358 natuurrampen. Dat is één ramp per dag. De economische schade liep daarbij op tot bijna 170 miljard dollar. En toch zien hulporganisaties nog steeds dat het leveren van hulpgoederen vastloopt in bureaucratie. Dekens, tenten en andere noodhulpgoederen hebben een importtarief van gemiddeld 17 procent. Douaneprocedures duren in veel rampgevoelige landen onder normale omstandigheden al ongeveer elf dagen. Er zijn hulpverleners die dozen met dadels zagen wegrotten in de brandende zon op vliegvelden. Terwijl hulp zo hard nodig is.

Menselijke plicht

Iedere grote ramp laat opnieuw zien hoe afhankelijk we van elkaar zijn. Geen enkel land kan de gevolgen van extreem weer of grote natuurrampen alleen opvangen. We blijken al decennialang in staat om internationale afspraken te maken over grenzen, handel en eigendom. Dan moet het ook mogelijk zijn om afspraken te maken over importtarieven van hulpgoederen en simpelere douaneprocedures. Over het versneld binnenbrengen van internationale hulpverleners als dat nodig is. Dat is niet alleen verstandig beleid, het is vooral een menselijke plicht.

Laat de slachtoffers van de volgende ramp niet afhankelijk zijn van geluk, politieke wil of bureaucratische traagheid. Ze moeten kunnen rekenen op daadkracht: een wereld die heeft afgesproken elkaar te helpen wanneer het erop aankomt.

Als we ons daaraan houden, kunnen we mensenlevens redden. Misschien houden mensen er geen rijk en gelukkig leven aan over, zoals het Verdrag van Kadesh stelde. Maar ze houden er wel een leven aan over.