Ebola in Congo: een strijd zonder vaccin

In de Democratische Republiek Congo en in Oeganda verspreidt het ebolavirus zich snel. Inmiddels zijn er al meer dan 130 mensen overleden aan de ziekte. De uitbraak wordt veroorzaakt door de zeldzame Bundibugyo-variant, waarvoor nog geen goedgekeurd vaccin of bewezen behandeling bestaat. Dat maakt snelle hulpverlening cruciaal.

Ebola is een ernstige infectieziekte die zich verspreidt via direct contact met lichaamsvloeistoffen, zoals speeksel, bloed en ontlasting. Bij eerdere uitbraken in de Democratische Republiek Congo (DRC) was vaccinatie een belangrijk wapen. Maar de Bundibugyo-variant – die nu in de provincie Ituri, in het noordoosten van DRC, en in Oeganda is opgedoken – kent geen goedgekeurd vaccin. Daarom ligt nu de focus op preventie en vroege signalering.

Waarom dit gebied extra kwetsbaar is

Hulpverlening in Ituri is ingewikkeld. Slechte wegen en aanhoudend geweld maken veel gebieden in Oost-Congo moeilijk bereikbaar. Tegelijkertijd zoeken veel mensen veiligheid in overvolle vluchtelingenkampen, waar iedereen dicht op elkaar leeft. Hier wordt een besmettelijk virus als ebola razendsnel overgedragen.

Volgens Jan Heeger, adviseur op het gebied van water en sanitatie bij het Rode Kruis, lijkt de situatie op eerdere uitbraken. Hij gaf in 2018 al voorlichting over het ebolavirus aan hulpverleners in DRC. “Ook nu is er veel conflict. We kunnen vaak maar vanuit één veilige locatie kennis delen met lokale hulpverleners, die dat vervolgens verder verspreiden.”

Naast de omstandigheden in het gebied verhoogt ook grensverkeer het risico op verspreiding. Dagelijks reizen mensen – vooral mijnwerkers – tussen DRC, Oeganda en Zuid-Soedan. In Kampala, de hoofdstad van Oeganda, overleed al een 59-jarige Congolese man aan het virus.

Hulp begint met vertrouwen

In deze omstandigheden is vertrouwen belangrijk. Onze hulpverleners bouwen daarbij voort op jarenlange ervaring in de regio. Zij hebben ook al bij meerdere ebola-uitbraken geholpen. “Lokale autoriteiten zoals kerkleiders en dokters zijn onmisbaar als partners”, legt Jan uit. “Zij hebben het vertrouwen van de mensen, en dat is hard nodig, want scepsis over het virus is groot.”

Daarom gaan hulpverleners actief de gemeenschap in en leggen uit op welke symptomen mensen moeten letten. Bij plotselinge koorts, diarree, overgeven of een onverklaarbare bloeding moet er direct medische hulp worden gezocht.

Van preventie tot nazorg

Die voorlichting vormt de basis, maar wordt aangevuld met concrete maatregelen. Preventie staat centraal: daarom worden mensen in risicogebieden goed geïnformeerd door vrijwilligers om regelmatig de handen met water en zeep te wassen. Ook zorgen we voor toevoer van schoon water, betere sanitaire voorzieningen en het desinfecteren van woningen.

Tegelijkertijd testen onze hulpverleners mensen met ziekteverschijnselen, bieden psychosociale steun aan patiënten en hun families, en zorgen voor veilige begrafenissen. Dit laatste is essentieel, omdat ebola ook na overlijden overdraagbaar blijft.

Een race tegen de klok

De meeste besmettingen in de DRC worden geregistreerd in en rond de steden Mongbwalu en Bunia, in de provincie. De situatie is ernstig en elke dag telt. Hoe sneller de uitbraak wordt ingedamd, hoe kleiner de kans dat het virus zich verspreidt naar andere regio’s en landen.

Het Rode Kruis schaalt de hulpverlening daarom verder op en hulpverleners blijven doen wat ze kunnen, ondanks de moeilijke omstandigheden. Samen met lokale vrijwilligers, mensen uit de gemeenschap en andere internationale hulporganisaties wordt alles op alles gezet om de uitbraak te stoppen en meer slachtoffers te voorkomen.