Word vrijwilliger Doneer

6 augustus 1945. De wereld ziet voor het eerst de allesvernietigende kracht van kernwapens. Meer dan 210.000 burgers kwamen daarbij om het leven. Nu, 75 jaar later, zijn in Hiroshima en Nagasaki de gevolgen van de atoomaanval nog steeds merkbaar.

Anno 2020 zijn kernwapens tot duizend keer sterker dan de bommen van 1945. En hoewel er minder kernwapens zijn dan net na de Koude Oorlog, is het gevaar nog niet geweken. Sterker nog, sommige landen investeren flink in de modernisering van kernwapens.

390.000

mensen worstelen nog dagelijks met de nasleep van de atoomaanvallen op Japan

kernwapens explosie

Wat zijn kernwapens?

Kernwapens zijn massavernietigingswapens die gebruikmaken van de energie die is opgeslagen in atoomkernen. In de kern van atomen liggen nucleaire stoffen zoals uranium en plutonium opgeslagen.

Door die kern te splijten en te fuseren komt enorm veel energie vrij: een kernexplosie. Zelfs kleine kernwapens zijn krachtiger dan “gewone” bommen en raketten.

Bij zo’n explosie komen hitte, schokgolven en straling vrij. Gebouwen en infrastructuur worden weggevaagd, mensen verbranden door de hitte of lopen levenslange aandoeningen op door de straling. Op deze interactieve kaart kun je zien wat het effect van een kernwapenexplosie is op steden wereldwijd.

Waarom zijn we beter af zonder kernwapens?

We leven in een tijd waarin de nucleaire spanningen in de wereld voortdurend oplopen. Maar als je kijkt naar de gevolgen van een kernaanval, is de wereld een stuk beter af zonder deze wapens. Hier zijn vier redenen waarom.

  1. Kernwapens maken geen onderscheid tussen burgers en strijders. Bij een kernexplosie komt er zoveel hitte, schokgolven en straling vrij dat mensen in de wijde omgeving geraakt worden. Een kernwapen is zo krachtig dat het geen verschil kan maken tussen militaire doelen en burgerobjecten.
  2. De gevolgen blijven jarenlang merkbaar. Een kernaanval treft ook toekomstige generaties. Meer dan 70 jaar na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, worstelen er dagelijks 390.000 mensen met de nasleep van die aanvallen. Ze krijgen kanker en hun kinderen worden geboren met genetische mutaties.
  3. Hulpverlening is vrijwel onmogelijk na een kernaanval. Zelfs ervaren hulporganisaties als het Rode Kruis kunnen weinig doen na een kernaanval. De explosie verwoest de infrastructuur en door de straling kunnen hulpverleners niet dichtbij komen.
  4. Een beperkte nucleaire oorlog bestaat niet. Ook bij een “kleine” kernoorlog hebben de explosies gevolgen voor de hele wereld. Gigantische hoeveelheden roet komen in de dampkring terecht. Daardoor komt minder zonlicht aan op aarde. Dat betekent dat temperaturen flink dalen, oogsten mislukken, mensen massaal op de vlucht slaan of omkomen van de honger.

Het bestaan van kernwapens vormt op zichzelf al een bedreiging. Een storing, ongeluk, cyberaanval, vals alarm en verkeerd geïnterpreteerde informatie kunnen al leiden tot een nucleaire ramp. Daarom staat het Rode Kruis achter een algeheel verbod op kernwapens. Kernwapens voldoen tevens niet aan de regels van het humanitair oorlogsrecht.

Kernwapens en de neutraliteit van het Rode Kruis

Het Rode Kruis is altijd neutraal. Het standpunt over kernwapens is dan ook geen politiek standpunt. Met dit standpunt neemt het Rode Kruis het nadrukkelijk op voor de mogelijke slachtoffers van een kernwapenaanval. De gevolgen voor hen zijn zó groot dat een verbod op deze nucleaire wapens echt nodig is.

Wetten en regels over kernwapens

In de loop van de jaren zijn er meerdere verdragen getekend over het gebruik van kernwapens. Eén van de belangrijkste is het Non-Proliferatieverdrag van 1968. Daarin staat dat slechts vijf landen (de Verenigde Staten, Rusland, China, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) kernwapens mogen bezitten. Zij zijn verplicht om hun arsenaal te verminderen en mogen kennis en materialen voor het maken van kernwapens niet verspreiden.

Een paar andere landen hebben het Non-Proliferatieverdrag niet ondertekend en bezitten op dit moment ook kernwapens.

Nucleaire wapens zijn de enige massavernietigingswapens die nog niet verboden zijn. Maar in 2017 werd met een nieuw internationaal verdrag de eerste stap gezet naar een algeheel verbod.

Humanitair oorlogsrecht

Een algeheel verbod op kernwapens krijgen is ingewikkeld en duurt lang. Maar er zijn ook andere internationale regels die het gebruik van kernwapens verbieden.

Het humanitair oorlogsrecht (HOR) is het internationaal recht dat gaat over oorlogsvoering. Het wil de schadelijke gevolgen van oorlog zoveel mogelijk beperken. Als je kijkt naar kernwapens, zie je al snel dat deze nooit aan de regels van het humanitair oorlogsrecht kunnen voldoen.

Beginsel van militaire noodzaak en humaniteit

In een gewapend conflict mag je op militairen van de vijand schieten. Maar het is verboden om daarvoor wapens te gebruiken die overbodig letsel of onnodig leed veroorzaken. Het doden of verwonden van de vijand moet worden vermeden als dat mogelijk is.

Het gebruik van een kernwapen heeft ernstige medische gevolgen voor burgers én vijandelijke strijders, ook generaties na de inzet van het wapen. Daardoor veroorzaken kernwapens altijd overbodig letsel en onnodig leed.

Beginsel van onderscheid

Alle partijen in een gewapend conflict moeten altijd onderscheid maken tussen burgers en strijders, en burgerobjecten en militaire doelen. Alleen militairen en militaire doelen mogen worden aangevallen. Bij een kernaanval is het vrijwel onmogelijk om dit onderscheid te maken.

Beginsel van proportionaliteit

Soms is het bij een militaire aanval niet te voorkomen dat er burgerslachtoffers vallen. Maar bij een aanval mag het aantal burgerdoden en de schade aan burgerobjecten nooit groter zijn dan wat gerechtvaardigd is door het militaire doel.

Bij elke militaire operatie moet je dus kiezen voor de middelen en methoden die de minste burgerlevens eisen en schade aan burgerobjecten veroorzaken. Maar de gevolgen die een kernaanval veroorzaakt zijn immens. Het aantal burgerlevens dat zo’n aanval eist, kan nooit gerechtvaardigd worden door wat voor militair doel dan ook.

Humanitaire toegang

Bij een conflict moeten hulpverleners snel en ongehinderd doorgang hebben, zodat ze de mensen kunnen helpen die dat nodig hebben. Door de dodelijke straling na het gebruik van een kernwapen is dit onmogelijk.

Omvangrijke, langdurige en ernstige schade aan het natuurlijk milieu

In een conflict mogen de strijdende partijen geen middelen gebruiken die omvangrijke, langdurige en ernstige schade aan het milieu kunnen toebrengen. Zowel bij de atoombomaanvallen op Japan, als bij latere testen van kernwapens, is gebleken dat deze wapens ernstige gevolgen hebben voor het milieu.

Daarnaast is het verboden om onmisbare objecten voor het overleven van de burgerbevolking, zoals landbouwgebieden, aan te vallen. Dit is vrijwel niet te vermijden bij een kernaanval.

Lees meer over het humanitair oorlogsrecht