Rampen kosten ons jaarlijks miljarden euro’s, maar dat hoeft niet zo te zijn
13 oktober 2026
Het klonk geweldig toen de VN het in 2015 noemde als een van de Sustainable Development Goals: in 2030 moet honger de wereld uit zijn. Helaas liggen we niet bepaald op schema om dat doel te halen. In 2025 leden er naar schatting 645 miljoen mensen aan honger. En dat terwijl er wereldwijd genoeg voedsel is. Hoe kan dat? Derk Segaar, hoofd internationale hulp van het Rode Kruis, legt uit.
De basis: voedselproductie, distributie en inkomen
Het voedselprobleem is niet bepaald uit te leggen op een bierviltje. Er zijn veel verschillende oorzaken voor honger en ieder land heeft zijn eigen problemen. Over de oorzaken van honger kunnen we dus hele boeken volschrijven. Grofweg kunnen we zeggen dat de basis van de problemen ligt bij de voedselproductie, de distributie van voedsel en het inkomen van mensen.
Derk: “De voedselproductie is op veel plekken niet opgewassen tegen extreem weer, zoals droogte of overstromingen. Veel van de weer-gerelateerde rampen zijn het gevolg van klimaatverandering. Als hierdoor de lokale oogsten mislukken en er geen eten uit andere regio’s komt, kan honger ontstaan.”
Als de lokale voedselproductie laag is of stil komt te vallen, zijn mensen aangewezen op voedsel uit andere regio’s. “In principe is er genoeg voedsel om de wereldbevolking te voeden, maar helaas bereikt het voedsel de mensen die het nodig hebben niet”, vertelt Derk. “Dat kan bijvoorbeeld komen doordat de aanvoerketens zijn verstoord door een conflict of natuurramp. Mensen kunnen dan niet rekenen op voedsel uit andere gebieden.”
Tot slot kunnen veel mensen voedsel niet betalen. Denk aan mensen die al jaren in armoede leven, maar ook aan mensen die hun inkomen zijn kwijtgeraakt door een ramp of conflict.
Voedselproductie: natuurrampen vagen oogsten weg
In veel landen gaan oogsten verloren door klimaat-gerelateerde natuurrampen. “De gevolgen van klimaatverandering worden met de dag beter zichtbaar”, vertelt Derk. “De weerpatronen veranderen. Er zijn bijvoorbeeld lange periodes van droogte en daarna valt er ineens extreem veel regen in korte tijd. Daardoor vergaan de gewassen en wordt minder voedsel geproduceerd.”
Ook gemeenschappen die leven van veeteelt komen in de problemen door het veranderende klimaat. “Veel nomaden trekken met hun vee van plek naar plek”, legt Derk uit. “Maar de traditionele routes kloppen niet meer. Op veel plekken is ineens geen gras en water meer te vinden voor het vee. Daardoor verzwakken de dieren, waardoor ze minder melk geven en minder opleveren op de markt.”
Om honger tegen te gaan, is het belangrijk dat de landbouw wordt aangepast aan de nieuwe omstandigheden. Naast het beperken van verdere opwarming van de aarde moeten we ons ook aanpassen aan het veranderende klimaat. Dat noemen we adaptatie. “Vaak zijn gemeenschappen die het hardst getroffen worden door klimaatverandering, juist gemeenschappen die nauwelijks uitstoot veroorzaken”, vertelt Derk. “Daarom is het des te belangrijker om die gemeenschappen te helpen om zich aan te passen aan de nieuwe weersomstandigheden.” Dit kan bijvoorbeeld door andere gewassen te kweken en door nieuwe landbouwtechnieken toe te passen. Ook data kan het verschil maken: door goede weersvoorspellingen kunnen boeren bijvoorbeeld het moment van oogsten aanpassen als er een periode van droogte dreigt.
Distributie: door conflicten niet meer naar de markt
Een andere belangrijke oorzaak van honger zijn conflicten. “Op sommige plekken duren conflicten heel erg lang”, vertelt Derk. “Zo was ik onlangs in Soedan, waar ik zag hoe het aanhoudende conflict voor ontheemding en onveiligheid, maar ook voor veel honger zorgt.” In Sudan kampen momenteel bijna twintig miljoen mensen met grote voedselonzekerheid.
Conflicten zorgen op verschillende manieren dat mensen niet aan eten kunnen komen. “Bijvoorbeeld doordat het te onveilig is om de deur uit te gaan om eten te kopen”, vertelt Derk. “Ook boeren kunnen niet naar de markt komen om hun producten te verkopen.” Vaak maken gewapende groepen de aanvoerroutes van eten onveilig. Daarnaast kunnen zij de voedselproductie verstoren. “In sommige conflictgebieden zien we dat eten, zaden en spullen worden geroofd van de boeren. Het is voor hen dan niet mogelijk om veilig voedsel te verbouwen.” Ook is hulpverlening in conflictgebieden een stuk lastiger, door de onveiligheid is het lastig om mensen te bereiken die hulp nodig hebben.
Inkomen: niets te eten door ongelijkheid of inflatie
In sommige gevallen is er wel eten beschikbaar, maar niet voor iedereen toegankelijk. Mensen kunnen nog steeds aan honger lijden door een gebrek aan geld. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat er grote ongelijkheid is waardoor een specifieke groep mensen het eten wel kan betalen, maar er ook een groep is die door een veel lager inkomen met moeite rond kan komen. Ook kan extreme inflatie de prijzen zo opdrijven dat voedsel voor veel mensen niet meer te betalen is.
Combinaties van rampen
Tot slot wordt veel honger veroorzaakt doordat mensen verschillende rampen over zich heen krijgen. Derk: “Veel gemeenschappen kunnen een enkele ramp wel opvangen. Als er bijvoorbeeld voldoende tijd is om te herstellen van droogte, kun je nieuwe gewassen planten en kan het vee weer aansterken. Maar als dat te vaak achter elkaar gebeurt, begint het een probleem te worden. De voorraden raken op, de veestapel slinkt. In veel landen zien we zo’n opeenstapeling, dat is een belangrijke oorzaak van honger.”
Help mee om honger tegen te gaan
Zo’n 645 miljoen mensen wereldwijd hebben te weinig te eten. Maar dat kan anders. Daarom helpen we niet alleen met noodhulp maar ondersteunen we gemeenschappen ook bij de voorbereiding op extreem weer. Door klimaatverandering kunnen we steeds meer natuurrampen verwachten, dus die hulp wordt steeds belangrijker. Help jij ook mee?
