Orkanen: vast in spiralen van verwoesting

We zien het vaak voorbijkomen op het nieuws: golven die over de kade slaan, omgewaaide bomen en huizen die volledig zijn weggevaagd. Dit zijn de beelden die horen bij orkanen, cyclonen en tyfoons. Ze razen vanaf de zee het land op en blazen binnen enkele uren complete dorpen van de kaart.

Ieder jaar verwoesten zware stormen miljoenen levens. Huizen, infrastructuur en landerijen raken zwaar beschadigd door de grote hoeveelheid wind en water. Naar schatting werden tussen 2010 en 2019 wereldwijd maar liefst 324 miljoen mensen geraakt door deze natuurrampen.

Hoe kan dit ongelooflijke natuurgeweld ontstaan? Hoe kan het dat deze stormen steeds dezelfde plekken raken en wat kunnen we doen om te helpen en de schade te beperken? Op deze pagina lees je alles over orkanen, cyclonen en tyfoons.

324 mln.

mensen werden tussen 2010 en 2019 geraakt door zware stormen

Hoe ontstaat een orkaan?

Orkanen, cyclonen en tyfoons vormen zich boven de oceaan. Dat kan alleen op plekken waar het zeewater heel warm is; minimaal 26,5 graden.

Dat warme zeewater verdampt en stijgt op als vochtige warme lucht. Hoger in de lucht koelt het verdampte water af en condenseert; er ontstaan regen- en onweerswolken. Steeds meer vochtige warme lucht stijgt op, waardoor de wolken steeds groter worden. Onder de juiste omstandigheden wordt de storm die zo ontstaat almaar groter en sterker.

Door windstromen en doordat de aarde draait, gaan die wolkenvelden draaien. De wolken draaien rond een middelpunt: het oog van de orkaan. In het oog waait het niet, maar aan de randen ervan waait het juist het aller hardst.

Zolang een storm boven warm zeewater is, kan hij blijven groeien. Hij kan honderden kilometers in doorsnee worden, en soms zelfs meer dan duizend. Pas als de storm boven land komt, dooft hij uit. De storm kan dan niet meer gevoed worden door verdampend zeewater.

Waarom komen orkanen meestal op dezelfde plek voor?

Sommige landen worden wel een paar keer per jaar getroffen door een zware storm. Dat is geen toeval. Hierboven is duidelijk geworden dat een orkaan alleen kan ontstaan als het zeewater minimaal 26,5 graden is. Het water is alleen zo warm in tropische gebieden. Daarom komen orkanen bij ons niet voor, maar bijvoorbeeld wel in het Caribisch gebied.

Waarom komen orkanen meestal in dezelfde periode voor?

Het is je misschien weleens opgevallen dat zware stormen vaak rond dezelfde tijd voorkomen. Orkanen in het Caribisch gebied zijn er bijvoorbeeld meestal tussen juni en november, dit is het zogenoemde orkaanseizoen. Inmiddels snap je hoe dat komt: het is dan zomer of net zomer geweest, en het zeewater is in die periode warm. Daardoor kunnen zich in die maanden tropische stormen vormen.

Wat is het verschil tussen een orkaan, cycloon en tyfoon?

Orkaan, cycloon en tyfoon zijn allemaal verschillende termen voor hetzelfde weerverschijnsel. Het zijn dus allemaal zware tropische stormen. Welke term we gebruiken, hangt af van het gebied waar de storm toeslaat. Op de kaart hieronder zie je hoe je een zware storm noemt in de verschillende delen van de wereld.

Om het makkelijk te houden, gebruiken we op deze pagina meestal de term ‘orkaan’.

De vorming van orkanen boven zee

1
2
3
4
1

Het zeewater is warmer dan 26,5 °C.

2

Het water verdampt en stijgt op.

3

De waterdamp koelt af en condenseert. Regen- en onweerswolken ontstaan en breiden zich uit.

4

Door windstromen en de draaiing van de aarde gaan de wolkenvelden draaien.

Mijn huis stortte volledig in

Het huis van Teresa (19) werd volledig verwoest toen cycloon Idai door Mozambique raasde. “Het regende zo hard. Ik kon niet wegkomen van het water. Ik ging met mijn kind naar het huis van de buren en een paar minuten daarna stortte mijn huis in.”

Het Rode Kruis hielp Teresa aan bouwmaterialen en zeil om haar huis weer op te bouwen. “Mijn droom is om mijn huis weer leefbaar te krijgen en samen met mijn man door te gaan met ons leven,” vertelt Teresa.

Wat is de invloed van klimaatverandering op orkanen?

We verwachten niet dat door klimaatverandering meer orkanen ontstaan. Maar de orkanen die we nu al zien, worden waarschijnlijk zwaarder.

Door klimaatverandering wordt op veel plekken het zeewater warmer en de lucht vochtiger. Daardoor valt er bij orkanen meer regen en is de kans op hardere wind groter. Orkanen van de zwaarste categorieën komen dus vaker voor.

Daarnaast heeft klimaatverandering invloed op de zeespiegel. Die is in de afgelopen eeuw al zo’n twintig centimeter gestegen, en verwacht wordt dat deze nog verder stijgt. Hierdoor kunnen de stormvloeden die bij orkanen ontstaan, verder landinwaarts komen.

Wetenschappers onderzoeken of klimaatverandering nog meer gevolgen heeft voor orkanen. Zo bestaat het vermoeden dat de stormen langer blijven hangen op één plek, waardoor ze meer schade aanrichten. Ook zijn er aanwijzingen dat de stormen verder landinwaarts komen voordat ze zijn afgezwakt.

Blijf op de hoogte van onze activiteiten rondom natuurrampen en klimaatverandering.

Schrijf je in voor de Rode Kruis-nieuwsbrief.

20

centimeter steeg de zeespiegel in de twintigste eeuw

324

In totaal werden 324 miljoen mensen door die rampen geraakt.

37

Alleen in 2019 werden al 37 landen geraakt door zware stormen.

Wat zijn de gevolgen van orkanen?

Verwoesting door wind
Als de wind een snelheden bereikt tot wel 250 kilometer per uur, is het niet verrassend dat deze een enorme chaos kan veroorzaken. Bomen waaien om en daken vliegen van huizen. Het rondvliegende puin verbrijzelt alles op zijn weg en is gevaarlijk voor mensen en dieren.

Aan de rand van een orkaan kunnen bovendien tornado’s ontstaan. Deze wervelwinden zoeken hun eigen pad over het land en kunnen grote schade veroorzaken. Door de hoge windsnelheid worden bijvoorbeeld bomen uit de grond gerukt.

Verwoesting door water
Je verwacht het misschien niet, maar de meeste ellende bij orkanen wordt niet veroorzaakt door wind, maar door water. Dat komt doordat orkanen gepaard gaan met regen en stormvloeden.

In de onweerswolken van een orkaan kan extreem veel regen zitten. Daardoor kunnen rivieren overstromen. In heuvel- of bergachtig gebied kunnen bovendien aardverschuivingen ontstaan door het vele water. Dan komen er grote stukken aarde los die van de helling naar beneden schuiven. Modderstromen kunnen dorpen overspoelen en daardoor veel slachtoffers maken.

Daarnaast brengt een orkaan het zeewater flink in beweging. Het wordt omhoog gestuwd door de storm en komt aan land als een zogenoemde stormvloed. Het water kan hierdoor meters hoger komen te staan normaal. De meeste dodelijke slachtoffers van orkanen verdrinken door zo’n stormvloed.

31.9 mln.

mensen werden alleen al in 2019 geraakt door zware stormen

Nood in kaart bij cycloon Idai

Cycloon Idai
In maart 2019 raasde cycloon Idai door Mozambique, Malawi en Zimbabwe. Hevige regen en harde wind lieten een grote ravage achter. Alsof dat nog niet genoeg was, kreeg het gebied een maand later nog een tweede cycloon voor zijn kiezen: Kenneth.

Het Rode Kruis bood noodhulp na cycloon Idai. We leverden hulpgoederen en hielpen bijvoorbeeld om de verspreiding van ziektes als cholera tegen te gaan. In het filmpje hieronder zag je hoe we in kaart brachten waar die hulp het hardst nodig was. Daarnaast helpen we de inwoners van Mozambique om zich voor te bereiden op een volgende ramp.

Wat doet het Rode Kruis bij orkanen?

In actie bij orkanen
Als het leven van mensen verwoest is door natuurgeweld, staat het Rode Kruis klaar om de slachtoffers te helpen. Bij orkanen vangen we bijvoorbeeld mensen op die hun huis zijn verloren. Ook verzorgen we gewonden en zorgen we voor drinkbaar water, voedsel en toiletten. Daarnaast helpen we mensen om hun leven na de orkaan weer op te bouwen.

Voorbereiding op rampen
Als noodhulporganisatie staan we altijd klaar om mensen te helpen. Maar het liefst zorgen we natuurlijk dat natuurgeweld minder levens verwoest. Daarom proberen we steeds meer mensen voor te bereiden op rampen.

Bij orkanen geven we bijvoorbeeld voorlichting over orkaanbestendig bouwen. Door huizen op de juiste manier te bouwen, kunnen orkanen minder schade aanrichten. Daarnaast worden rampenplannen gemaakt met de inwoners van orkaangevoelige gebieden, geven vrijwilligers voorlichting, worden schuilplaatsen in gereedheid gebracht en evacuaties geoefend. We kijken ook steeds meer naar oplossingen die de natuur biedt, zoals het planten van bomen om modderstromen te voorkomen.

Samen maken we een verschil

Blijf op de hoogte

X
- Enter Your Location -
- or -
×